Sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích trong việc chia sẻ thông tin, nhưng đồng thời cũng biến không gian mạng thành môi trường phức tạp với tình trạng vi phạm bản quyền, xâm phạm quyền tác giả diễn ra tràn lan. Nhiều cá nhân, tổ chức vô tình hoặc cố ý "đánh cắp" chất xám của người khác để trục lợi, gây thiệt hại nghiêm trọng cho những người sáng tạo chân chính.

Cơ quan chức năng cảnh báo người dân và các tổ chức cần nhận diện rõ các hành vi vi phạm và nắm vững các quy định pháp luật để tránh vướng vào vòng lao lý.

1. Nhận diện các hành vi xâm phạm quyền tác giả phổ biến

Hiện nay, các hành vi vi phạm trên nền tảng số ngày càng tinh vi, điển hình như:

- Lấy bài viết, tác phẩm văn học, hình ảnh, video của người khác đăng tải lại trên website, fanpage hoặc kênh cá nhân của mình mà không xin phép, không trích dẫn nguồn hoặc cố tình thay đổi tên tác giả.

- Tổ chức livestream trái phép các trận bóng đá, phim chiếu rạp, các chương trình giải trí có bản quyền; hoặc sử dụng âm nhạc có bản quyền để lồng ghép vào video quảng cáo nhằm mục đích thương mại mà không trả phí tác quyền.

- Chia sẻ công khai các phần mềm "crack", các khóa học online, sách điện tử (ebook) có bản quyền trên các hội nhóm kín hoặc diễn đàn để thu lợi bất chính.

- Dùng các thủ thuật công nghệ để xóa logo (watermark), cắt ghép, chỉnh sửa làm méo mó tác phẩm gốc nhằm đánh lừa hệ thống quét bản quyền của các nền tảng (như YouTube, Facebook, TikTok).

2. Hậu quả và chế tài xử lý nghiêm khắc

Hành vi xâm phạm quyền tác giả không chỉ làm thui chột sức sáng tạo của xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện hành vi sẽ phải đối mặt với các chế tài sau:

- Theo quy định tại Nghị định 341/2025/NĐ-CP, hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị phạt tiền lên đến 250.000.000 đồng đối với cá nhân và 500.000.000 đồng đối với tổ chức. Đồng thời, đối tượng vi phạm còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm khắc như: buộc gỡ bỏ, xóa bản gốc/bản sao tác phẩm vi phạm trên môi trường mạng viễn thông và Internet; buộc tiêu hủy tang vật vi phạm và buộc nộp lại/trả lại số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm.

- Nếu hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan được thực hiện với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên, hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả từ 100.000.000 đồng trở lên, đối tượng vi phạm có thể bị khởi tố về "Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" theo Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Khung hình phạt cao nhất có thể lên đến 03 năm tù đối với cá nhân, và phạt tiền lên đến 3.000.000.000 đồng, đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với pháp nhân thương mại.

3. Khuyến cáo từ cơ quan chức năng

Để xây dựng một không gian mạng văn minh, tôn trọng chất xám và tuân thủ pháp luật, cơ quan chức năng khuyến cáo:

- Cần nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền. Khi sử dụng tài liệu, hình ảnh, video của người khác, phải tuân thủ quy tắc trích dẫn nguồn rõ ràng hoặc liên hệ xin phép chủ sở hữu (đặc biệt khi sử dụng vào mục đích thương mại, quảng cáo).

- Chủ động thực hiện đăng ký quyền tác giả tại Cục Bản quyền tác giả để xác lập bằng chứng pháp lý vững chắc. Áp dụng các biện pháp kỹ thuật (như chèn logo, sử dụng phần mềm quản lý bản quyền số - DRM) để bảo vệ tác phẩm của mình.

- Khi phát hiện tác phẩm của mình bị xâm phạm hoặc phát hiện các tổ chức, cá nhân có hành vi thu lợi bất chính từ việc vi phạm bản quyền quy mô lớn, người dân cần thu thập, lưu trữ bằng chứng (lập vi bằng, chụp ảnh màn hình) và trình báo đến Thanh tra Sở Văn hóa, Thể thao hoặc cơ quan Công an gần nhất để kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.