Thống kê năm 2025 của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, 90% số vụ tai nạn giao thông trong những năm gần đây liên quan đến học sinh 16-18 tuổi sử dụng xe đạp điện, xe máy điện; 70% số vụ tai nạn giao thông thương vong liên quan đến học sinh THCS và THPT, cho thấy, xe điện đang trở thành nỗi ám ảnh với nhiều người khi ngày càng có nhiều vụ tai nạn thương tâm xảy ra.

Việc học sinh sử dụng xe máy điện "độ chế" (thay đổi kết cấu, tăng công suất, tốc độ) đang trở thành một vấn đề nhức nhối, tiềm ẩn nhiều rủi ro không chỉ cho chính các em mà còn cho cả cộng đồng. Việc “độ chế” phương tiện khiến xe không còn bảo đảm an toàn kỹ thuật khi vận hành ở tốc độ cao, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông, dễ chập cháy, phát nổ, đe dọa trực tiếp đến tính mạng học sinh và những người xung quanh, lý do: hệ thống phanh, khung sườn của xe điện vốn chỉ được thiết kế cho tốc độ thấp; khi bị can thiệp để chạy nhanh hơn, phanh có thể không còn hiệu quả, khung sườn không còn ổn định, rất dễ dẫn đến tai nạn nghiêm trọng; các em thanh thiếu niên kỹ năng ứng xử còn non kém, trường hợp xảy ra tình huống giao thông nguy hiểm nhưng không đủ kinh nghiệm để xử lý thì hậu quả sẽ rất khó lường.

Theo quy định: Vận tốc tối đa đối với xe đạp điện, xe máy điện chỉ từ 35km/h - 50km/h; nhưng sau khi "độ chế", xe đạp điện có thể đạt tốc độ 80 - 90km/h, xe máy điện có thể lên tới trên 100km/h. Pháp luật hiện hành không cho phép tự ý thay đổi kết cấu, đặc tính kỹ thuật của phương tiện như lắp thêm ắc quy, thay bộ điều khiển hoặc tăng công suất để xe chạy nhanh hơn thiết kế của nhà sản xuất.

Nhiều phụ huynh mua xe đạp điện cho con đi học nhưng sau đó học sinh tự mang xe đến các cơ sở sửa chữa để "độ" lại. Để xe chạy nhanh hơn và xa hơn, các em thường thay thế pin hoặc ắc quy không rõ nguồn gốc, "kích" dòng điện vượt mức cho phép, gây nguy cơ cháy nổ rất cao.

Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 và Nghị định 168/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/01/2025), các hành vi vi phạm liên quan đến xe đạp điện và xe máy điện sẽ bị xử lý nghiêm với một số lỗi thường gặp sau:

- Tự ý thay đổi kết cấu, công suất, tốc độ phương tiện: Phạt tiền từ 800.000 - 2.000.000 đồng đối với cá nhân, buộc khôi phục tình trạng ban đầu.

- Đi sai phần đường, dàn hàng ngang, dùng điện thoại khi điều khiển xe đạp điện: Phạt tiền từ 100.000 - 200.000 đồng.

- Không đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp máy, xe máy điện; đi vào đường cao tốc: Phạt tiền từ 400.000 - 600.000 đồng.

- Người dưới 16 tuổi điều khiển xe máy điện, mô tô điện: Phạt cảnh cáo.

- Điều khiển mô tô điện vượt công suất quy định nhưng không có giấy phép lái xe phù hợp: Bị xử phạt theo nhóm lỗi không có GPLX, đồng thời có thể bị áp dụng biện pháp tước quyền sử dụng giấy phép lái xe khi đủ tuổi.

- Ngoài hành vi phạt tiền, cá nhân, tổ chức còn bị buộc phải khôi phục tình trạng ban đầu của xe.

- Nếu hành vi này gây ra hậu quả nghiêm trọng như cháy nổ gây thương vong, còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Bộ Luật Hình sự 2017, về các tội như: Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy (Điều 313).

Lực lượng Công an khuyến cáo người dân, đặc biệt là phụ huynh và học sinh cần chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ liên quan đến điều khiển xe đạp điện.

Để ngăn ngừa vấn đề này, các bậc phụ huynh là người sát sao nhất nên phải có trách nhiệm trước tiên, không đồng ý để con tự ý mua phụ tùng hoặc mang xe ra tiệm "độ". Đồng thời, thường xuyên kiểm tra xem xe của con có các dấu hiệu bất thường hay không để kịp thời nhắc nhở, giáo dục.

Về phía nhà trường, cần siết chặt quản lý bãi xe, tổ chức kiểm tra đột xuất bãi gửi xe của học sinh. Nếu phát hiện xe có dấu hiệu thay đổi kết cấu, cần đề nghị phụ huynh đến làm việc và cam kết đưa xe về trạng thái nguyên bản.

Bên cạnh đó, sự can thiệp của pháp luật là biện pháp răn đe mạnh mẽ nhất. Lực lượng chức năng ngoài việc tập trung xử lý trường hợp học sinh sử dụng xe điện vi phạm tốc độ, lạng lách, cần tăng cường quản lý các cơ sở sửa chữa, xử lý nghiêm các tiệm sửa xe, độ xe chuyên cung cấp dịch vụ nâng cấp công suất trái phép cho học sinh.