Thời gian gần đây, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng tiếp tục sử dụng thủ đoạn giả danh cán bộ Công an để nhắm đến người cao tuổi, đặc biệt là những người ít có điều kiện tiếp cận, cập nhật thông tin về các thủ đoạn lừa đảo mới. Bằng cách gọi điện, tự xưng là cán bộ Công an và thông báo người dân có liên quan đến một vụ án, các đối tượng cố tình tạo tâm lý hoang mang, sợ hãi, sau đó dẫn dắt nạn nhân làm theo các yêu cầu của chúng.

Đáng chú ý, nhiều người cao tuổi khi nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ Công an thường có tâm lý lo lắng, sợ liên quan đến pháp luật, tin tưởng cơ quan chức năng, từ đó dễ bị đối tượng thao túng và thực hiện các yêu cầu chuyển tiền, cung cấp thông tin hoặc truy cập vào các đường link, ứng dụng do chúng chỉ dẫn.

1. Tính nguy hiểm

Đối tượng lừa đảo thường đánh trực tiếp vào tâm lý của người cao tuổi. Chỉ bằng một cuộc điện thoại, chúng có thể khiến nạn nhân từ trạng thái bình thường chuyển sang lo sợ, hoang mang khi nghe thông tin mình “liên quan đến vụ án”, “tài khoản có giao dịch bất thường”, “giấy tờ bị sử dụng để phạm tội” hoặc “có lệnh bắt”.

Để tăng sức thuyết phục, các đối tượng có thể sử dụng những thông tin cá nhân mà chúng thu thập được từ nhiều nguồn, khiến người cao tuổi lầm tưởng người gọi thực sự là cán bộ Công an. Sau đó, chúng liên tục gây áp lực, yêu cầu nạn nhân phải thực hiện ngay các yêu cầu “phối hợp điều tra”, không được chậm trễ và đặc biệt không được kể cho con cháu, người thân vì “vụ án đang trong quá trình điều tra”.

Đây chính là điểm nguy hiểm của thủ đoạn này. Khi người cao tuổi bị cô lập về thông tin, không có người thân hỗ trợ kiểm chứng, các đối tượng có thể từng bước kiểm soát tâm lý và hành vi của nạn nhân, từ yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP đến chuyển toàn bộ hoặc một phần tiền trong tài khoản.

Không ít trường hợp, người cao tuổi chỉ nhận ra mình bị lừa sau khi đã thực hiện giao dịch hoặc cung cấp thông tin cho đối tượng. Khi đó, việc thu hồi tài sản có thể gặp nhiều khó khăn.

2. Nhận biết thủ đoạn

Để lừa đảo người cao tuổi, các đối tượng thường xây dựng kịch bản theo nhiều bước:

Bước 1: Gọi điện cho người cao tuổi, tự xưng là cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án hoặc ngân hàng và thông báo người nhận cuộc gọi đang có liên quan đến một vụ án, vụ việc nghiêm trọng.

Bước 2: Đưa ra một số thông tin như họ tên, số căn cước công dân, địa chỉ, số điện thoại hoặc thông tin tài khoản để tạo lòng tin, khiến người cao tuổi nghĩ rằng đối tượng đang nắm hồ sơ và thông tin chính xác về mình.

Bước 3: Sử dụng tâm lý sợ hãi để gây áp lực. Đối tượng có thể nói rằng nạn nhân sẽ bị bắt, tài khoản ngân hàng bị phong tỏa, tài sản bị kê biên hoặc phải chịu trách nhiệm nếu không phối hợp điều tra.

Bước 4: Khi nạn nhân đã hoang mang, đối tượng yêu cầu thực hiện các thao tác trên điện thoại như cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu, mã OTP; truy cập đường link, quét mã QR, cài đặt ứng dụng hoặc chuyển tiền vào tài khoản do chúng chỉ định với lý do “xác minh”, “kiểm tra tài sản”, “chứng minh không liên quan đến vụ án”.

Bước 5: Đối tượng tiếp tục yêu cầu người cao tuổi giữ bí mật, không được nói với con cháu hoặc người thân, nhằm ngăn nạn nhân có cơ hội kiểm chứng thông tin và nhận được sự hỗ trợ.

Người cao tuổi cần ghi nhớ: Công an không yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại để chứng minh tài sản, chứng minh mình không phạm tội hoặc “đóng tiền để không bị bắt”.

3. Phòng tránh

Để bảo vệ bản thân và người cao tuổi trong gia đình trước thủ đoạn trên, người dân cần:

- Khi nhận được cuộc gọi tự xưng là Công an hoặc cơ quan Nhà nước, không hoảng sợ, không làm theo ngay yêu cầu của người gọi. Hãy bình tĩnh ngắt cuộc gọi và kiểm chứng thông tin.

- Tuyệt đối không cung cấp số căn cước công dân, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP hoặc các thông tin bảo mật cho người gọi điện.

- Không chuyển tiền vào bất kỳ tài khoản nào do người lạ cung cấp với lý do phục vụ điều tra, xác minh, phong tỏa hoặc chứng minh tài sản.

- Không bấm vào đường link, quét mã QR hoặc cài đặt ứng dụng theo hướng dẫn của người tự xưng là cán bộ cơ quan chức năng.

- Khi người cao tuổi nhận được cuộc gọi thông báo có liên quan đến vụ án, hãy gọi ngay cho con, cháu hoặc người thân để kiểm tra, tuyệt đối không giữ bí mật theo yêu cầu của đối tượng.

- Con cháu cần chủ động quan tâm, hướng dẫn người cao tuổi nhận biết các thủ đoạn lừa đảo; thống nhất trong gia đình nguyên tắc “có người lạ gọi yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin thì phải báo cho người thân trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào”.

- Trường hợp nghi ngờ bị lừa đảo, cần giữ lại số điện thoại, tin nhắn, tài khoản mạng xã hội, số tài khoản nhận tiền và các thông tin liên quan; đồng thời nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn, xử lý.

- Đặc biệt, con cháu không nên chỉ nhắc nhở người cao tuổi “cẩn thận với lừa đảo”, mà cần thường xuyên trao đổi, hướng dẫn cụ thể cách xử lý khi nhận được các cuộc gọi bất thường. Sự quan tâm và can thiệp kịp thời của người thân có thể giúp ngăn chặn việc người cao tuổi bị đối tượng cô lập, thao túng tâm lý và chiếm đoạt tài sản.

Lời kết

Các đối tượng lừa đảo có thể giả danh Công an rất tinh vi, nhưng không thể thay đổi một nguyên tắc: cơ quan Công an không giải quyết vụ án bằng cách gọi điện đe dọa và yêu cầu người dân chuyển tiền, cung cấp mã OTP hoặc mật khẩu ngân hàng.

Đối với người cao tuổi, đừng vì lo sợ mà làm theo lời người lạ qua điện thoại. Khi nhận được cuộc gọi bất thường, hãy dừng lại, ngắt cuộc gọi và báo ngay cho con cháu, người thân để cùng kiểm chứng.

Bình tĩnh để không mắc bẫy – Không cung cấp thông tin – Không chuyển tiền – Không giữ bí mật với người thân.

Mỗi gia đình hãy chủ động trở thành “lá chắn” bảo vệ người cao tuổi trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.