Thói quen thưởng ngoạn và sưu tầm cây cảnh (bonsai, hoa giấy, hồng muội, mộc hương...) là niềm vui tinh thần phổ biến của nhiều người dân. Lợi dụng sự bùng nổ của tính năng phát trực tiếp (Livestream) trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo, các đối tượng tội phạm đã giăng hàng loạt bẫy lừa đảo tinh vi. Bằng chiêu trò phát lại video đẹp mắt, bán giá "siêu rẻ", giao hàng "dỏm" hoặc yêu cầu đặt cọc rồi chiếm đoạt, chúng đã thu lợi bất chính hàng tỷ đồng từ hàng nghìn khách hàng nhẹ dạ trên cả nước.

1. Tính nguy hiểm của thủ đoạn

Thủ đoạn lừa đảo qua livestream bán cây cảnh được đánh giá có mức độ rủi ro lớn đối với người tiêu dùng trực tuyến vì các yếu tố:

- Tác động tâm lý "Sốt giá - Sốt hàng": Trong các phiên phát trực tiếp, đối tượng thường tạo không khí mua bán tấp nập, liên tục hô "chốt đơn", "xả kho tri ân" hoặc báo số lượng cây có hạn. Điều này thúc giục người xem phải quyết định mua và chuyển khoản đặt cọc gấp mà không kịp xác minh thông tin.

- Sự biến tướng trong khâu giao hàng: Khác với các hình thức lừa đảo nhận tiền xong chặn số ngay, nhiều đối tượng chọn phương thức gửi "hàng dỏm" (cành cây dại vặt sạch lá, chậu đất vụn, gốc gỗ mục được cắm nhánh búp giả) nhằm kéo dài thời gian phát hiện của bị hại, qua đó tiếp tục lừa được thêm nhiều người trước khi tài khoản bị báo cáo (report).

- Đánh cắp thông tin người xem công khai: Rất nhiều người xem livestream vô tư để lại Số điện thoại, Địa chỉ ngay trong phần bình luận (comment). Các đối tượng xấu ngay lập tức thu thập dữ liệu này để mạo danh nhà vườn thật liên hệ hối thúc chuyển tiền cọc.

 ​2. Nhận biết các thủ đoạn lừa đảo phổ biến​ 

Cảnh báo 3 kịch bản lừa đảo qua livestream bán cây cảnh điển hình hiện nay:

- Kịch bản 1: Livestream "cây thật" - Giao hàng "cành dại, gốc mục" Đối tượng phát trực tiếp hoặc phát lại các đoạn video quay cảnh những cây cảnh tuyệt đẹp, hoa nở rực rỡ, phom dáng chuẩn nghệ thuật. Khi người xem đồng ý mua với giá hấp dẫn, đối tượng yêu cầu chuyển cọc hoặc thanh toán 100%. Tuy nhiên, hàng nhận được lại là các cành cây dại, cành củi khô … được cắm vào chậu cát, bọc bao nylon ngụy trang cẩn thận. Đến khi người mua mở hàng thì đối tượng đã chặn Zalo/Facebook.

- Kịch bản 2: Bán cây Bonsai độc lạ giá "siêu rẻ" để thu tiền cọc rồi biến mất Các đối tượng tạo lập hàng loạt trang/hội nhóm có lượng người theo dõi lớn, sử dụng hình ảnh các vườn cây bonsai quy mô lớn, có giá trị hàng chục đến hàng trăm triệu đồng nhưng lại phát livestream rao bán chỉ từ vài trăm nghìn đến 1-2 triệu đồng với lý do "vỡ nợ xả hàng", "thanh lý vườn". Ngay sau khi dòng tiền vào tài khoản, đối tượng lập tức chặn liên lạc.

- Kịch bản 3: "Chim mồi" cướp đơn hàng công khai trên phiên livestream Khi các nhà vườn uy tín phát livestream bán cây, người xem để lại thông tin đặt mua (tên, số điện thoại, địa chỉ) dưới phần bình luận. Các đối tượng lừa đảo thu thập dữ liệu này, ngay lập tức gọi điện cho khách hàng mạo danh là nhân viên nhà vườn, báo giá ưu đãi hơn và yêu cầu chuyển khoản cọc. Khi nhà vườn thật liên hệ giao hàng, nạn nhân mới ngã ngửa vì đã chuyển nhầm tiền cho kẻ lừa đảo.

3. Các biện pháp phòng tránh và khuyến cáo

Để bảo vệ tài sản và tránh mua phải các loại "cây cảnh ma" trên mạng, khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc:

- Tuyệt đối KHÔNG để lại thông tin cá nhân công khai: Không bình luận Số điện thoại, Địa chỉ nhà riêng trên các phiên livestream công khai. Hãy chủ động nhắn tin trực tiếp (Inbox) cho Fanpage chính chủ hoặc gọi điện qua hotline niêm yết chính thức của nhà vườn.

- Áp dụng nguyên tắc "Cảnh giác với giá siêu rẻ": Những cây cảnh cổ thụ, dáng thế phức tạp, hoa đột biến có giá trị thực tế rất cao. Nếu một tài khoản lạ rao bán với giá rẻ bất thường (chỉ bằng 1/10 giá thị trường), 99% đó là bẫy lừa đảo.

- Yêu cầu kiểm tra hàng trước khi thanh toán: Yêu cầu bên bán cho phép đồng kiểm trước khi trả tiền cho shipper. Tuyệt đối không chuyển khoản trước 100% tiền hàng cho các tài khoản cá nhân trôi nổi trên mạng.

- Xác minh kỹ chủ tài khoản nhận tiền: Nếu nhà vườn yêu cầu đặt cọc, cần kiểm tra tên tài khoản ngân hàng có trùng khớp với thông tin nhà vườn hoặc doanh nghiệp đã đăng ký hay không. Thận trọng với các tài khoản ngân hàng cá nhân lạ, tài khoản rác.

- Trình báo ngay khi phát hiện vi phạm: Khi trở thành nạn nhân hoặc phát hiện các trang/tài khoản livestream có dấu hiệu lừa đảo bán cây cảnh giả, cần lưu lại thông tin tài khoản, lịch sử nhắn tin, hóa đơn chuyển tiền và báo cho cơ quan Công an gần nhất để kịp thời ngăn chặn.

Thú chơi cây cảnh mang lại sự thanh tịnh và niềm vui cho cuộc sống, nhưng mua bán trên không gian mạng đòi hỏi mỗi người dân phải là một người tiêu dùng thông thái. Hãy giữ tinh thần cảnh giác, kiểm tra kỹ lưỡng trước mỗi giao dịch để không biến niềm vui thưởng lãm thành sự ức chế và tổn thất tài chính!