Thời gian gần đây, tình trạng công dân sử dụng các nền tảng mạng xã hội (Facebook, Zalo, TikTok...) để đăng tải hình ảnh, số điện thoại, giấy tờ tùy thân (Căn cước công dân, giấy khai sinh...) của người khác đang có chiều hướng gia tăng phức tạp. Phần lớn các vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, tranh chấp dân sự, đòi nợ hoặc nhằm mục đích "bóc phốt", bêu riếu.

Nhiều người lầm tưởng việc dùng "công lý mạng" để gây áp lực là hành vi vô hại hoặc chính đáng để bảo vệ quyền lợi bản thân. Tuy nhiên, đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến quyền bí mật đời tư của cá nhân và có thể dẫn đến những chế tài xử lý nghiêm khắc.

1. Nhận diện các hành vi vi phạm phổ biến

Các hành vi vi phạm phổ biến bao gồm:

- Chụp ảnh, quay video người khác đăng lên mạng kèm theo lời lẽ xúc phạm, miệt thị khi có xích mích, va chạm giao thông hoặc mâu thuẫn tình cảm.

- Các đối tượng cho vay lãi nặng, đòi nợ thuê cắt ghép hình ảnh con nợ, người thân của con nợ (thậm chí là trẻ em) kèm theo thông tin Căn cước công dân, nơi làm việc, trường học để đăng tải lên các hội nhóm nhằm bôi nhọ danh dự, ép buộc trả nợ.

- Tự ý thu thập, chia sẻ các đoạn tin nhắn nội bộ, hợp đồng dân sự có chứa dữ liệu cá nhân của người khác khi chưa được sự đồng ý.

2. Hậu quả 

Việc phát tán thông tin cá nhân không chỉ gây tổn hại nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm, tâm lý và cuộc sống của nạn nhân (đặc biệt là gây ra tình trạng hoảng loạn, trầm cảm ở học sinh, sinh viên khi bị bạo lực mạng), mà còn tiềm ẩn rủi ro khác. Những thông tin cá nhân (như số điện thoại, số thẻ ngân hàng, hình ảnh Căn cước) bị phơi bày trên mạng là "miếng mồi ngon" để các loại tội phạm công nghệ cao thu thập, từ đó thực hiện các thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản, giả mạo danh tính để vay tiền qua các ứng dụng...

3. Cảnh báo

Hành vi thu thập, sử dụng, phát tán trái phép thông tin cá nhân của người khác tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý theo quy định:

- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi "Thu thập, xử lý và sử dụng thông tin của tổ chức, cá nhân khác mà không được sự đồng ý hoặc sai mục đích theo quy định của pháp luật" (Căn cứ điểm e, khoản 3, Điều 102 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP).

- Nếu việc đăng tải thông tin nhằm mục đích bôi nhọ, xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, đối tượng có thể bị khởi tố về "Tội làm nhục người khác" (Điều 155 Bộ luật Hình sự). Nếu đăng tải thông tin cá nhân trái phép trên mạng máy tính, mạng viễn thông gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị xử lý về "Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông" (Điều 288 Bộ luật Hình sự) với khung hình phạt cao nhất lên đến 07 năm tù.

4. Khuyến cáo

Để đảm bảo môi trường không gian mạng an toàn, văn minh và thượng tôn pháp luật, cơ quan Công an khuyến cáo:

- Tuyệt đối không đăng tải, chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh của người khác lên mạng xã hội khi chưa có sự đồng ý của họ, dù với bất kỳ lý do gì.

- Khi có mâu thuẫn, tranh chấp dân sự hoặc phát hiện hành vi lừa đảo, người dân cần thu thập tài liệu, chứng cứ để trình báo cơ quan Công an hoặc khởi kiện ra Tòa án có thẩm quyền giải quyết. Tuyệt đối không tự ý "xét xử" trên không gian mạng để tránh việc biến mình từ "nạn nhân" trở thành "người vi phạm pháp luật".

- Trường hợp phát hiện thông tin, hình ảnh cá nhân của mình bị người khác đăng tải trái phép, cần bình tĩnh lưu lại bằng chứng (chụp ảnh màn hình, lập vi bằng) và nhanh chóng trình báo cho cơ quan Công an gần nhất để được hỗ trợ can thiệp, gỡ bỏ và xử lý đối tượng vi phạm.