Mạng xã hội đã trở thành "con dao hai lưỡi" đối với người dùng phổ thông khi các đối tượng liên tục lợi dụng lòng tốt và tinh thần "tương thân tương ái" quý báu của người Việt Nam để trục lợi. Thủ đoạn phổ biến hiện nay là việc dàn dựng các kịch bản thương tâm về những hoàn cảnh ngặt nghèo như trẻ em mồ côi không nơi nương tựa, bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, hoặc các vụ tai nạn nghiêm trọng cần chi phí phẫu thuật lớn nhưng có hoàn cảnh khó khăn. Thực tế cho thấy, phần lớn các trường hợp này đều là hư cấu, hoặc lấy lại từ những thông tin cũ đã được giải quyết từ lâu nhằm đánh vào lòng trắc ẩn của cộng đồng. Dấu hiệu nhận diện đặc trưng của các hành vi lừa đảo này là việc yêu cầu chuyển tiền trực tiếp vào các tài khoản cá nhân không rõ danh tính, thay vì tài khoản chính thức của bệnh viện, các tổ chức từ thiện của Nhà nước. Ngay sau khi đạt được mục đích chiếm đoạt tài sản, các đối tượng này sẽ lập tức xóa bài viết, thu hồi thông tin hoặc chặn liên lạc để xóa dấu vết, gây khó khăn cho công tác điều tra của cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, một thủ đoạn khác còn tinh vi và nguy hiểm hơn là hành vi chiếm quyền điều khiển tài khoản cá nhân. Sau khi xâm nhập thành công, kẻ gian sẽ mạo danh chính chủ để gửi tin nhắn cầu cứu đến danh sách bạn bè, người thân với nội dung mang tính khẩn cấp. Do yếu tố tâm lý lo lắng cho người thân và sự tin tưởng sẵn có, nhiều nạn nhân đã vội vàng thực hiện giao dịch mà không có sự kiểm chứng lại thông tin.

Trước thực trạng lừa đảo diễn biến phức tạp, người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác và sàng lọc thông tin kỹ lưỡng. Đối với các lời kêu gọi từ thiện, cần kiểm tra tính xác thực của hình ảnh (tránh các ảnh mờ, có dấu hiệu cắt ghép) và thông tin liên hệ. Tuyệt đối không chuyển tiền vào các tài khoản cá nhân lạ khi chưa có sự xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền. Trong trường hợp nhận được tin nhắn hỏi mượn tiền, hãy thực hiện nguyên tắc "dừng lại và xác minh" bằng cách gọi điện trực tiếp hoặc gặp mặt để đối chiếu.

Việc tỉnh táo trước các thông tin trên mạng xã hội không chỉ giúp bảo vệ tài sản cá nhân mà còn góp phần duy trì ý nghĩa nhân văn của hoạt động thiện nguyện. Hãy chủ động chia sẻ thông tin, cảnh báo đến người thân và cộng đồng khi bản thân nhận biết được những lời kêu gọi từ thiện giả để cùng nhau tạo dựng một môi trường mạng an toàn, không để kẻ xấu có cơ hội lợi dụng lòng tốt để trục lợi bất chính.