Trong bối cảnh thị trường các-bon ngày càng phát triển, tín chỉ các-bon đang trở thành một loại tài sản có giá trị trong hoạt động giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, tính chất vô hình, phức tạp và xuyên biên giới của thị trường này cũng tạo điều kiện để các đối tượng lợi dụng thực hiện hành vi gian lận, lừa đảo, trục lợi. INTERPOL xác định gian lận trong giao dịch các-bon là một dạng tội phạm môi trường có nguy cơ gắn với tội phạm tài chính, rửa tiền và tội phạm mạng.

Thực tế trên thế giới cho thấy tội phạm liên quan đến các-bon diễn ra dưới nhiều hình thức. Phổ biến là khai khống số liệu giảm phát thải, làm sai lệch phương pháp đo đạc, báo cáo để được cấp số lượng tín chỉ lớn hơn thực tế. Các đối tượng cũng có thể bán tín chỉ không tồn tại, tín chỉ giả hoặc tín chỉ thuộc quyền sở hữu của người khác; sử dụng một tín chỉ nhiều lần hoặc bán lại các tín chỉ đã được sử dụng. Một thủ đoạn khác là lừa đảo đầu tư. Đối tượng thành lập hoặc mạo danh doanh nghiệp, tổ chức môi trường, đưa ra lời quảng cáo về các dự án “xanh”, cam kết lợi nhuận cao, ít rủi ro rồi kêu gọi người dân chuyển tiền mua tín chỉ hoặc góp vốn.

Tại Hoa Kỳ, cơ quan chức năng năm 2024 đã truy tố vụ án gian lận liên quan đến việc khai khống chất lượng dự án để nhận hàng triệu tín chỉ các-bon và huy động hơn 100 triệu USD vốn đầu tư. Một vụ án khác liên quan đến việc bán tín chỉ các-bon giả trong đường dây lừa đảo quốc tế khiến nạn nhân thiệt hại hơn 16 triệu USD. Ngoài ra, tội phạm có thể lợi dụng công nghệ thông tin để giả mạo website, hồ sơ, sàn giao dịch, thư điện tử, đánh cắp thông tin tài khoản hoặc tài sản kỹ thuật số; lợi dụng kẽ hở pháp luật để thực hiện trốn thuế, gian lận tài chính, rửa tiền.

Để chủ động phòng ngừa, Công an xã Vạn Hưng đề nghị Nhân dân nâng cao cảnh giác trước mọi lời mời đầu tư, mua bán tín chỉ các-bon với cam kết “lợi nhuận cao, chắc chắn, không rủi ro”; không chuyển tiền cho cá nhân, tổ chức chưa được xác minh; không cung cấp căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc thông tin đăng nhập cho người lạ. Khi tham gia các hoạt động liên quan đến thị trường các-bon, cần kiểm tra kỹ tư cách pháp lý của tổ chức, nguồn gốc dự án, cơ chế xác nhận tín chỉ và các tài liệu giao dịch. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn như mời gọi đầu tư bất thường, hồ sơ có dấu hiệu giả mạo, huy động tiền không rõ mục đích hoặc quảng cáo sai sự thật, người dân cần lưu giữ chứng từ, tin nhắn, tài khoản giao dịch và kịp thời thông báo cho cơ quan Công an để được tiếp nhận, xác minh, xử lý theo quy định. Mỗi người dân nâng cao cảnh giác là góp phần ngăn chặn tội phạm, bảo vệ tài sản và giữ gìn sự minh bạch, lành mạnh của thị trường các-bon.