Quy định về hình phạt tù chung thân không xét giảm án được bổ sung vào Điều 39a Bộ luật Hình sự (sửa đổi) là một trong những nội dung mới, thể hiện sự đổi mới trong chính sách pháp luật Hình sự của Nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh, phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Theo dự thảo, tù chung thân không xét giảm án là hình phạt có tính nghiêm khắc cao hơn hình phạt tù chung thân hiện hành nhưng vẫn nhân đạo hơn hình phạt tử hình. Việc bổ sung quy định này góp phần thể chế hóa chủ trương của Đảng về việc từng bước thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và xu thế hội nhập quốc tế.

Quy định mới cũng tạo ra sự phân hóa hợp lý giữa các mức hình phạt, giúp các cơ quan tiến hành tố tụng có thêm căn cứ để lựa chọn hình phạt phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Đối với những trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng nhưng chưa thật sự cần thiết phải áp dụng hình phạt tử hình, hình phạt tù chung thân không xét giảm án sẽ bảo đảm tính răn đe, giáo dục và phòng ngừa tội phạm.

Bên cạnh đó, Điều 39a được xây dựng theo hướng bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật khi đồng thời bổ sung, sửa đổi các quy định có liên quan như phân loại tội phạm, nguyên tắc quyết định hình phạt, thời hiệu thi hành bản án, giảm mức hình phạt đã tuyên và xóa án tích. Điều này góp phần nâng cao tính thống nhất và khả thi trong quá trình áp dụng pháp luật.

Đáng chú ý, quy định mới vẫn thể hiện rõ tính nhân đạo của pháp luật Việt Nam khi không áp dụng đối với các nhóm đối tượng đặc thù gồm: người chưa thành niên, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi và người từ 75 tuổi trở lên. Đồng thời, pháp luật vẫn duy trì cơ chế nhân đạo trong những trường hợp đặc biệt thông qua việc xem xét ân giảm của Chủ tịch nước hoặc đặc xá theo quy định của Hiến pháp và Luật Đặc xá.

Như vậy, việc bổ sung Điều 39a không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống hình phạt, tăng cường phân hóa trách nhiệm hình sự, đáp ứng yêu cầu đấu tranh, phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, đồng thời tạo cơ sở tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Đây là vấn đề sửa đổi, bổ sung có ý nghĩa về mặt lý luận, giải quyết các vấn đề trong thực tiễn; đồng thời thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa tính nghiêm minh và tính nhân đạo của pháp luật, phù hợp với yêu cầu của Công ước quốc tế về quyền chính trị và dân sự mà Việt Nam là thành viên./.