Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, dữ liệu không còn đơn thuần là thông tin được lưu trữ, xử lý mà đã trở thành một loại tư liệu sản xuất đặc biệt, một tài sản chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh, sự ổn định kinh tế và an ninh của mỗi quốc gia. Chủ quyền quốc gia trên không gian số, theo đó, không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hạ tầng mạng mà còn mở rộng sang quyền quản lý, kiểm soát và bảo vệ dữ liệu. Mỗi thao tác giao dịch, truy cập, chia sẻ thông tin diễn ra hằng ngày trên không gian mạng đều có thể trở thành mục tiêu bị đánh cắp, trục lợi hoặc bị lợi dụng để xâm phạm an ninh quốc gia nếu không được bảo vệ đúng cách.

Công tác bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu tại Việt Nam thời gian qua cho thấy mức độ rủi ro ngày càng gia tăng cả về quy mô lẫn tính chất. Số vụ tấn công mạng có chủ đích, phần lớn nhằm thẳng vào dữ liệu, có xu hướng tăng nhanh qua từng năm; xuất hiện sự chuyển dịch rõ rệt từ các đợt tấn công dàn trải sang những chiến dịch tấn công có chủ đích, kéo dài, xâm nhập sâu và âm thầm thu thập dữ liệu trong thời gian dài trước khi bị phát hiện. Tình trạng dữ liệu cá nhân bị rao bán trái phép trên các diễn đàn ngầm diễn ra ở quy mô lớn; thiệt hại kinh tế do lừa đảo trực tuyến, mã độc tống tiền gây ra là rất đáng kể. Quy mô và tốc độ gia tăng của rủi ro an ninh dữ liệu đang vượt xa năng lực ứng phó hiện có; nếu không có một thể chế đủ mạnh để quản lý rủi ro ngay từ gốc, nguy cơ bị động, lúng túng trong ứng phó sự cố sẽ ngày càng lớn, gây thiệt hại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh quốc gia.

Theo đó, Bộ Công an khẳng định, việc xây dựng Luật An ninh dữ liệu là cần thiết nhằm khắc phục những khoảng trống pháp lý trong bảo vệ an ninh dữ liệu, đáp ứng yêu cầu bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong bối cảnh chuyển đổi số.

Hiện nay, các quy định liên quan đến dữ liệu được điều chỉnh bởi nhiều đạo luật khác nhau. Trong đó, Luật Dữ liệu chủ yếu điều chỉnh hoạt động tạo lập, thu thập, quản lý, khai thác và sử dụng dữ liệu; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân tập trung bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu cá nhân; Luật An ninh mạng điều chỉnh các vấn đề về an ninh trong không gian mạng. Tuy nhiên, chưa có đạo luật chuyên ngành quy định đầy đủ, xuyên suốt các biện pháp bảo vệ an ninh dữ liệu theo toàn bộ vòng đời dữ liệu.

Dự án Luật An ninh dữ liệu được xây dựng nhằm bổ sung các cơ chế phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm an ninh dữ liệu, nhất là đối với dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng và các loại dữ liệu có tác động đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội. Đây cũng là cơ sở để bảo đảm dữ liệu được khai thác, sử dụng hợp pháp, an toàn, phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số và Chính phủ số.

Ban biên tập