Khi xảy ra hỏa hoạn, khói và khí độc có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng con người, ngay cả khi ngọn lửa chưa lan đến vị trí đang đứng. Việc tìm nơi trú ẩn kín như nhà vệ sinh thay vì chủ động tìm lối thoát nạn an toàn có thể khiến người gặp nạn rơi vào tình trạng mắc kẹt, mất khả năng tự cứu mình.
Những vụ cháy thương tâm là hồi chuông cảnh báo!
Thời gian qua, nhiều vụ cháy nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra, cướp đi sinh mạng của nhiều người, để lại nỗi đau và mất mát không gì bù đắp được cho gia đình, người thân.
Điển hình, rạng sáng ngày 06/8/2026, một vụ cháy nhà trên đường Nguyễn Văn Đậu, Thành phố Hồ Chí Minh, khiến hai cha con tử vong do ngạt khói. Tiếp đó, khoảng 1 giờ 50 phút ngày 16/9/2026, một vụ cháy xảy ra tại nhà dân ở ngách 264/2 phố Thụy Khuê, phường Tây Hồ, thành phố Hà Nội, khiến 5 người tử vong.
Những vụ việc đau lòng trên cho thấy mức độ nguy hiểm của cháy nhà ở riêng lẻ và nhà ở kết hợp sản xuất kinh doanh, đặc biệt vào ban đêm, khi các thành viên trong gia đình đang ngủ, việc phát hiện cháy chậm và thời gian tổ chức thoát nạn bị rút ngắn. Trong nhiều tình huống, khói và khí độc mới là mối đe dọa trực tiếp đến tính mạng, khiến nạn nhân mất phương hướng, khó thở, suy giảm ý thức và không còn đủ khả năng tự thoát ra ngoài.
Thực tế này đặt ra yêu cầu mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và thoát nạn; đồng thời loại bỏ những quan niệm sai lầm về nơi trú ẩn khi xảy ra hỏa hoạn.
Vì sao không nên trú ẩn trong nhà vệ sinh khi xảy ra cháy?
Trong suy nghĩ của một số người, nhà vệ sinh là nơi có tường gạch, cửa đóng kín và sẵn nguồn nước nên có thể tránh được lửa khi xảy ra cháy. Tuy nhiên, quan niệm này tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nếu người bên trong không có khả năng thoát ra ngoài hoặc không được lực lượng cứu nạn, cứu hộ tiếp cận kịp thời.
Thứ nhất, nguy cơ ngạt khói và khí độc rất cao. Khi xảy ra cháy, khói cùng các khí độc, trong đó có khí carbon monoxide (CO), có thể lan nhanh qua hành lang, cầu thang và các phòng trong nhà. Nếu nhà vệ sinh không được ngăn cách an toàn với khu vực cháy, khói vẫn có thể xâm nhập qua khe cửa, ô thông gió hoặc các khoảng hở. Người mắc kẹt bên trong có thể bị ngạt, mất ý thức, thậm chí tử vong trước khi ngọn lửa trực tiếp lan đến.
Thứ hai, nhà vệ sinh thường chỉ có một lối ra vào. Khi cửa bị khói, lửa hoặc nhiệt độ cao bao vây, người bên trong rất khó thoát ra ngoài. Không phải nhà vệ sinh nào cũng có cửa sổ đủ lớn để thoát nạn, càng không phải cửa sổ nào cũng có thể tiếp cận được vị trí an toàn. Việc tự nhốt mình trong không gian kín có thể làm mất đi cơ hội thoát nạn ngay từ đầu.
Thứ ba, có nước không đồng nghĩa với an toàn trước đám cháy. Vòi nước, bồn rửa hay bồn tắm không thể ngăn khói độc xâm nhập, cung cấp đủ không khí để thở hoặc bảo đảm an toàn trước một đám cháy đang phát triển. Một số vật dụng trong nhà vệ sinh như khăn, giấy, rèm nhựa và các sản phẩm dạng xịt cũng có thể làm tăng nguy cơ cháy hoặc phát sinh nguy hiểm khi gặp nhiệt độ cao.
Vì vậy, người dân không nên chủ động trú ẩn trong nhà vệ sinh khi vẫn còn lối thoát nạn an toàn. Trong trường hợp không thể thoát ra ngoài do lối đi bị khói, lửa bao vây, cần nhanh chóng tìm vị trí ít khói, có khả năng ngăn khói tốt hơn, gọi số 114 và thông báo chính xác vị trí mắc kẹt để lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH tổ chức cứu người.
Để hạn chế thấp nhất thiệt hại về người khi xảy ra cháy, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp sau:
Một là, bình tĩnh báo động và nhanh chóng thoát ra ngoài. Khi phát hiện cháy, cần hô hoán để mọi người biết, đồng thời nhanh chóng di chuyển theo lối thoát nạn an toàn đã xác định trước. Không chần chừ thu gom tài sản, không quay lại khu vực cháy và tuyệt đối không sử dụng thang máy.
Hai là, tránh khói và khí độc trên đường thoát nạn. Khi có khói, cần cúi thấp người hoặc bò sát sàn nếu khu vực đó còn có thể di chuyển an toàn. Có thể dùng mặt nạ lọc độc, khăn hoặc vải ướt che mũi, miệng di chuyển ra lối thoát nạn an toàn.
Ba là, xử lý đúng khi bị mắc kẹt. Nếu không thể thoát ra ngoài, hãy di chuyển đến phòng có khả năng ngăn khói tốt hơn, ưu tiên nơi có cửa sổ hoặc ban công có thể tiếp cận từ bên ngoài. Đóng cửa, chèn các khe hở cửa bằng vật liệu phù hợp (băng keo, quần áo nhúng nước…) để ngăn khói; gọi 114, cung cấp địa chỉ, tầng và vị trí cụ thể, đồng thời ra hiệu cho lực lượng cứu hộ.
Bốn là, chuẩn bị phương án thoát nạn từ trước. Mỗi gia đình cần xác định các lối thoát phù hợp với điều kiện thực tế, giữ thông thoáng hành lang, cầu thang, cửa ra vào và ban công; không tự ý bịt kín các vị trí có thể phục vụ thoát nạn, cứu người. Chuẩn bị lối thoát nạn thứ hai. Các thành viên trong gia đình cần biết cách mở cửa thoát hiểm, cách báo cháy và cách liên lạc với lực lượng cứu nạn, cứu hộ.
Năm là, chủ động phòng ngừa cháy ngay trong sinh hoạt hằng ngày. Thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, không tự ý câu mắc điện, không cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ cắm. Không sạc điện thoại trên giường, gần chăn, đệm hoặc vật liệu dễ cháy; không sạc điện thoại, xe điện qua đêm, không có người trông coi. Mỗi gia đình nên trang bị thiết bị báo cháy phù hợp, bình chữa cháy và các phương tiện cần thiết theo điều kiện thực tế.
Mỗi người dân cần ghi nhớ: khi xảy ra cháy, ưu tiên hàng đầu là thoát khỏi khu vực nguy hiểm, không phải tìm nơi để trốn. Không chủ quan cho rằng nhà vệ sinh có nước và cửa đóng kín là nơi an toàn; không chờ đến khi khói tràn vào mới tìm cách thoát nạn; không để sự thiếu hiểu biết tước đi cơ hội sống của bản thân và những người thân yêu.
Chủ động phòng ngừa, chuẩn bị lối thoát nạn và thực hành kỹ năng xử lý tình huống cháy chính là những việc làm thiết thực để bảo vệ tính mạng, tài sản của mỗi gia đình, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, hạn chế thấp nhất những hậu quả đau lòng do cháy, nổ gây ra.