Trong đêm tối, việc điều khiển phương tiện trở nên khó khăn hơn bởi tầm nhìn bị hạn chế, khả năng quan sát không thuận lợi như ban ngày, các yếu tố bất ngờ như vật cản hoặc xe đi ngược chiều làm lóa mắt. Đặc biệt, sau một ngày làm việc hoặc khi phải di chuyển trên những cung đường dài, sự mệt mỏi và buồn ngủ có thể làm giảm khả năng tập trung và xử lý tình huống của người lái.

Vì vậy, lái xe ban đêm đòi hỏi người lái phải đảm bảo các yêu cầu cần thiết để an toàn cho bản thân và người khác. Sau đây là những lưu ý quan trọng mà mỗi tài xế cần ghi nhớ.

1. Các lưu ý với bản thân tài xế:

- Luôn giữ tỉnh táo và không lái xe khi buồn ngủ

Lái xe khi mệt mỏi hoặc buồn ngủ vào ban đêm là một trong những nguyên nhân chính gây ra tai nạn. Nếu cảm thấy mệt mỏi, hãy dừng xe tại nơi an toàn và nghỉ ngơi trước khi tiếp tục hành trình. Các biện pháp như nghe nhạc, radio với âm lượng lớn hay uống cà phê chỉ có tác dụng tức thời, không thể thay thế hoàn toàn cho việc nghỉ ngơi khi cơ thể đã quá buồn ngủ. Hãy đảm bảo rằng bạn luôn tỉnh táo và đủ sức khỏe để lái xe an toàn.

- Chủ động quan sát từ xa và dự đoán tình huống nguy hiểm

Khi lái xe ban đêm, không nên chỉ tập trung vào chiếc xe ngay phía trước. Người lái cần quan sát xa hơn và cần nhận biết các biển báo, giao lộ, ánh sáng của các phương tiện, sự thay đổi của mặt đường, đồng thời thường xuyên quan sát gương chiếu hậu.

Thói quen này giúp tài xế có thêm thời gian xử lý các tình huống bất ngờ. Ví dụ: Khi thấy một chiếc xe phía trước có dấu hiệu giảm tốc gần giao lộ, nên chủ động giảm tốc thay vì chờ xe đó phanh rồi mới phản ứng.

- Quy tắc quan trọng nhất: Không chạy đua với thời gian

Lái xe ban đêm an toàn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát tốc độ, quan sát và dự đoán tình huống nguy hiểm của người lái. Một chuyến đi có thể chậm hơn vài phút nhưng đổi lại người lái có thêm thời gian xử lý trước một tình huống bất ngờ. Đặc biệt trên những tuyến đường xa lạ, đường đèo, đường ít ánh sáng hoặc thời tiết xấu, việc giảm tốc độ là lựa chọn an toàn.

- Không sử dụng điện thoại khi lái xe

Lái xe ban đêm yêu cầu sự tập trung cao độ, vì vậy bạn không nên sử dụng điện thoại hoặc bất kỳ thiết bị gây xao nhãng nào. Nếu cần phải liên lạc, hãy dừng xe ở nơi an toàn và thực hiện các cuộc gọi cần thiết. Tập trung vào đường đi sẽ giúp bạn xử lý tình huống tốt hơn. Ngày nay thói quen sử dụng các thiết bị quay phim, chụp ảnh để ghi lại những thước phim đẹp trong quá trình di chuyển đang khá phổ biến ở giới trẻ. Điều này gây ra những hậu quả vô cùng đáng tiếc khi người lái không kịp phản ứng trước những tình huống bất ngờ trên đường.

2. Các lưu ý về phương tiện:

Khác với ban ngày, việc gặp sự cố kỹ thuật vào ban đêm rất khó xử lý vì các tiệm sửa xe, trạm dịch vụ hay cửa hàng xăng dầu đa số đều đóng cửa, dịch vụ cứu hộ có thể ở xa và chi phí cao.

Thói quen của mọi người thường chỉ kiểm tra phương tiện khi có dấu hiệu bất thường, điều này tiềm ẩn các rủi ro mất an toàn khi tham gia giao thông. Để hạn chế các rủi ro đó, chúng ta cần kiểm tra phương tiện trước mỗi chuyến đi. Kiểm tra nhanh có thể bao gồm các điểm sau: Hệ thống đèn (đèn chiếu sáng, đèn chuyển hướng, đèn báo khẩn cấp, … phải đảm bảo độ sáng), nhiên liệu của động cơ (đủ để di chuyển suốt hành trình), lốp xe (không bị mòn, thủng hay dính dầu nhớt), hệ thống phanh, các thiết bị phụ trợ (kính chắn gió, gương chiếu hậu đều đã được vệ sinh sạch sẽ, còi xe hoạt động tốt), … tất cả phải hoạt động bình thường. Nếu có bất kỳ lỗi hay hư hỏng thì cần ưu tiên sửa chữa, đảm bảo an toàn trước khi bắt đầu hành trình. Nếu như không thể đảm bảo các yếu tố kỹ thuật, hãy tạm dừng chuyến đi hoặc thay đổi phương tiện.

Ngoài ra, việc trang bị thêm lốp dự phòng, camera hành trình, cảm biến va chạm, các bộ dụng cụ cứu hộ, các loại đèn pin, đèn cảnh báo, quần áo phản quang,… cũng cần được xem xét nếu di chuyển đường dài.

3. Các lưu ý trong quá trình di chuyển:

- Tuân thủ tốc độ theo quy định pháp luật, giảm tốc độ và tăng khoảng cách an toàn khi cần:

Ban đêm, tầm nhìn người lái bị hạn chế, khả năng phát hiện chướng ngại vật và xử lý tình huống cũng khó khăn hơn so với ban ngày. Vì vậy, tài xế cần tuân thủ nghiêm quy định về tốc độ, không chạy quá tốc độ cho phép và phải điều chỉnh tốc độ phù hợp với điều kiện thực tế của tuyến đường. Ngay cả khi đường vắng, người lái cũng không nên chủ quan tăng tốc. Đặc biệt khi đi qua khu dân cư, đường có nhiều giao lộ, khu vực thiếu ánh sáng, đường cong, đường dốc hoặc khi thời tiết xấu, cần chủ động giảm tốc độ để có đủ thời gian quan sát và xử lý tình huống.

Bên cạnh việc tuân thủ tốc độ theo quy định, tài xế cần giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước. Khoảng cách phù hợp sẽ tạo thêm thời gian phản ứng khi xe phía trước phanh gấp, xuất hiện chướng ngại vật hoặc xảy ra tình huống bất ngờ.

- Sử dụng đèn đúng quy định pháp luật

Đèn chiếu sáng là công cụ quan trọng nhất khi lái xe ban đêm, cần sử dụng đúng quy định để không gây nguy hiểm cho người khác.

Khi có xe đi ngược chiều hoặc đang đi phía trước ở khoảng cách gần, cần chuyển từ đèn chiếu xa sang đèn chiếu gần để tránh làm lóa mắt tài xế khác. Khi đường đủ điều kiện và không có xe đi ngược chiều, có thể sử dụng đèn chiếu xa để tăng khả năng quan sát.

Khi sắp chuyển hướng, nên bật đèn chuyển hướng sớm để các phương tiện có thể quan sát từ xa và chủ động giảm tốc, nhường đường.

- Tuân thủ hệ thống báo hiệu đường bộ và các quy tắc khi tham gia giao thông

Người lái xe phải chấp hành nghiêm hiệu lệnh của người điều khiển giao thông và hệ thống báo hiệu đường bộ (biển báo, đèn tín hiệu, vạch kẻ đường), cần đi đúng phần đường, làn đường và thực hiện đúng quy định khi chuyển làn, chuyển hướng, quay đầu hay vượt xe.

Không nên vì đường vắng, ít phương tiện hoặc nghĩ rằng “ban đêm không có ai kiểm tra” mà bỏ qua biển báo, vượt đèn đỏ, đi sai làn hoặc thực hiện các thao tác chuyển hướng thiếu an toàn. Những hành vi này không chỉ vi phạm quy định mà còn có thể tạo ra tình huống nguy hiểm cho người điều khiển và những người cùng tham gia giao thông.

Trong mọi trường hợp, cần phải đặt an toàn lên hàng đầu.

- Cẩn thận khi trời mưa

Mưa đêm khiến việc điều khiển phương tiện trở nên rủi ro hơn nhiều lần. Mặt đường trơn trượt làm kéo dài quãng đường phanh, các vũng nước đọng còn dễ che lấp các ổ gà, ổ voi hay vật cản bất ngờ. Nước trên kính chắn gió hay kính mũ bảo hiểm dễ làm hạn chế tầm nhìn, nếu có ánh đèn xe phản chiếu vào dễ gây lóa mắt. Đối với ô tô, tài xế cần bật cần gạt nước phù hợp, sấy kính và tuyệt đối không phanh gắt hay đánh lái đột ngột. Riêng với người đi xe máy cần trang bị áo mưa gọn gàng (tránh để vạt áo che mất đèn xe hoặc bị cuốn vào bánh), hạ kính mũ bảo hiểm để chắn nước và làm chủ tay lái. Dù đi ô tô hay xe máy, nguyên tắc quan trọng vẫn là chủ động giảm tốc độ và cẩn thận tới mức tối đa.

Bằng cách tuân thủ các lưu ý trên, bạn sẽ có những chuyến đi an toàn hơn và giảm thiểu rủi ro trên đường. Hãy luôn bình tĩnh, tỉnh táo, chấp hành đúng các quy định pháp luật và xử lý tình huống thật tốt để mỗi chuyến đi trong đêm đều kết thúc bằng sự an toàn.