Trong thời đại kỷ nguyên số, chuyển đổi số mạnh mẽ thì trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang tạo ra những bước tiến đột phá, mang lại nhiều tiện ích trong đời sống, từ thiết kế sáng tạo, quảng cáo cho đến giáo dục và giải trí, việc tiếp cận các công cụ tạo nội dung (tạo văn bản, hình ảnh, video, âm thanh, thay đổi khuôn mặt…) trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, sự tiện lợi này đang đi kèm với những hệ lụy nghiêm trọng khi một bộ phận người dùng lạm dụng AI để tạo ra dữ liệu giả mạo nhằm mục đích lừa đảo, vu khống hoặc trục lợi bất chính, nhiều hình ảnh sai lệch, giả mạo, gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội.

       1. Một số dấu hiệu phổ biến

     - Hiện nay, nhiều cá nhân đang sử dụng AI để thực hiện các hành vi sai trái như: tạo hình ảnh, video hoặc âm thanh giả mạo người nổi tiếng, cán bộ, lãnh đạo, người thân hoặc chính người dùng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản; nhằm tung tin sai sự thật, gây hoang mang dư luận; bôi nhọ danh dự cá nhân…

     - Chỉnh sửa hoặc tạo mới các đoạn chat, email, tài liệu hợp đồng… để phục vụ mục đích cá nhân trong các tranh chấp dân sự hoặc hình sự.

    - Tạo hồ sơ nhân sự, giấy tờ tùy thân, hoặc chứng chỉ giả để gian lận trong tuyển dụng và giao dịch.

     2. Những hệ lụy khôn lường

     - Trách nhiệm hình sự: Theo quy định của pháp luật Việt Nam, việc làm giả tài liệu, con dấu hoặc sử dụng chúng để lừa đảo là hành vi vi phạm pháp luật. Tùy theo mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc đối mặt với án tù.

    - Mất uy tín và danh dự: Một khi bị phát hiện, cá nhân đó sẽ mất hoàn toàn sự tin tưởng từ cộng đồng, bạn bè và đối tác, gây ảnh hưởng lâu dài đến sự nghiệp và cuộc sống.

    - Hành vi lan truyền tin giả (fake news) dựa trên công nghệ AI có thể gây hoang mang dư luận, làm mất trật tự an toàn xã hội.

     3. Khuyến cáo đến người dân

     Để bảo vệ bản thân và cộng đồng, chúng ta cần nhận thức rõ những rủi ro và trách nhiệm pháp lý khi sử dụng các công cụ này. Để bản thân không trở thành tội phạm hoặc là nạn nhân của AI, Công an tỉnh Khánh Hòa khuyến cáo người dân cần:

     - Chỉ sử dụng AI vào các mục đích học tập, sáng tạo nội dung tích cực và lành mạnh.

     - Luôn tăng cường cảnh giác, kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn uy tín trước khi tin tưởng vào bất kỳ dữ liệu số nào (hình ảnh, video, âm thanh…) được gửi đến qua mạng xã hội.

    - Bảo mật tốt thông tin cá nhân, hạn chế chia sẻ hình ảnh, giọng nói, video cá nhân lên các nền tảng mạng xã hội để tránh việc dữ liệu này bị kẻ gian lấy làm dữ liệu giả.

    - Nếu phát hiện các dấu hiệu lừa đảo, giả mạo, hãy báo cáo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để kịp thời xử lý theo đúng quy định pháp luật hoặc các nền tảng mạng xã hội để kịp thời ngăn chặn.

    AI là công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách, song khi rơi vào tay kẻ xấu, nó có thể trở thành mối đe dọa lớn đối với xã hội. Mỗi cá nhân cần nâng cao cảnh giác và hãy là những người sử dụng công nghệ một cách thông minh, trách nhiệm và thượng tôn pháp luật.