Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, Internet và các nền tảng trực tuyến đã đưa trẻ em trở thành một trong những nhóm người dùng tích cực nhất trên không gian mạng. Tuy nhiên, ở độ tuổi này các em thường chưa có đủ nhận thức và kỹ năng cần thiết để hiểu rõ giá trị, cũng như những nguy cơ tiềm ẩn gắn với dữ liệu cá nhân khi sử dụng các ứng dụng Trí tuệ nhân tạo để giúp học tập, tra cứu, giải trí, chia sẻ thông tin...Đặc biệt, các em dễ dàng chia sẻ thông tin cá nhân mà không lường hết nguy hiểm khi sử dụng ứng dụng AI của các đối tượng xấu. Hơn thế nữa, nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm, nhận thức hết được mức độ nguy hiểm khi dữ liệu của trẻ bị lộ trên không gian mạng (như: thông tin định danh cá nhân, thói quen, sở thích, kết quả học tập, vị trí địa lý, lịch sử tương tác trực tuyến...) có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi gây tổn hại nghiêm trọng đến sự phát triển bình thường của trẻ hay hoạt động “bắt cóc online”.

Để phòng ngừa các nguy cơ lộ, mất dữ liệu cá nhân của trẻ em khi sử dụng các ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, khuyến cáo phụ huynh cần thực hiện như sau:

Thứ nhất, cần nâng cao nhận thức và kỹ năng cho trẻ, giúp các em hiểu dữ liệu cá nhân là gì? Vì sao cần bảo vệ? Dữ liệu cá nhân không nên chia sẻ (như: thông tin cá nhân, địa chỉ, số điện thoại, lịch trình, hình ảnh cá nhân…); sử dụng các ví dụ cụ thể để trẻ dễ hình dung và tập cho trẻ kỹ năng từ chối khi chatbot yêu cầu thông tin nhạy cảm.

Hai là, xây dựng quy tắc sử dụng AI an toàn, lành mạnh cho trẻ như chỉ dùng AI phục vụ học tập, giải trí lành mạnh, có sự giám sát của người lớn; cài đặt ứng dụng AI khi có sự đồng ý của phụ huynh.

Ba là, lựa chọn ứng dụng AI an toàn như có chính sách bảo mật rõ ràng, có chế độ kiểm soát phụ huynh, có thể tắt chế độ lưu lịch sử trò chuyện và yêu cầu không sử dụng dữ liệu của trẻ để huấn luyện mô hình.

Bốn là, thiết lập chế độ an toàn thông tin cho thiết bị điện tử của trẻ sử dụng như: Cài đặt phần mềm diệt virus, tường lửa và cập nhật hệ điều hành thường xuyên để vá các lỗ hổng bảo mật; sử dụng mật khẩu mạnh, không trùng lặp, bật xác thực đa lớp đối với các tài khoản email, mạng xã hội, học trực tuyến. Năm là, thường xuyên đồng hành và kiểm tra định kỳ việc truy cập ứng dụng AI của trẻ. Khi áp dụng đồng bộ các biện pháp trên, trẻ sẽ được trang bị đầy đủ nhận thức, kỹ năng và được hỗ trợ từ người lớn để có thể sử dụng AI an toàn, tránh được những hậu quả đáng tiếc từ việc lộ, mất dữ liệu cá nhân trên không gian mạng.

Các phụ huynh hãy nghiêm túc thực hiện bảo vệ dữ liệu cá nhân của trẻ em trong thời đại số. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt, mà còn là bảo vệ cho sự phát triển an toàn và bền vững của thế hệ công dân số tương lai./.