Ngày 14/10/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Quy định số 225-QĐ/TW về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng. Quy định có hiệu lực từ ngày ký và thay thế Quy định số 21-QĐ/TW ngày 11/4/2026.

Quy định gồm 7 chương, 35 điều, quy định cụ thể về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng, thi hành kỷ luật trong Đảng, giải quyết tố cáo đối với tổ chức đảng và đảng viên, giải quyết khiếu nại kỷ luật Đảng, đình chỉ sinh hoạt của đảng viên, đình chỉ sinh hoạt cấp ủy của cấp ủy viên và đình chỉ hoạt động của tổ chức đảng theo thẩm quyền. Một số điểm mới nổi bật như:

1. Về công tác kiểm tra, giám sát của Đảng

Quy định làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy, chi bộ và ủy ban kiểm tra các cấp. Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc chấp hành chủ trương, quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; thực hiện nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; công tác cán bộ; thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giải quyết khiếu nại, tố cáo; kê khai, công khai, kiểm soát tài sản, thu nhập; lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chuyển đổi số, cải cách hành chính, cải cách pháp luật và tư pháp. Dấu hiệu vi phạm được phát hiện thông qua công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, phản ánh của Nhân dân, thông tin báo chí đã được kiểm chứng, cùng các phần mềm giám sát và hệ thống cơ sở dữ liệu số.

Về các điểm mới nổi bật, trước hết quy định mở rộng, cập nhật phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Quy định 225-QĐ/TW bổ sung rõ trường hợp tổ chức đảng thay đổi do chuyển giao, chia tách, hợp nhất, sáp nhập, trong khi Quy định 21-QĐ/TW trước đây chỉ nêu trường hợp chia tách, sáp nhập. Về nguyên tắc kiểm tra, giám sát và kỷ luật, quy định bổ sung cụm từ bảo vệ cán bộ “dám đổi mới”, bên cạnh các yêu cầu bảo vệ cái đúng, người tốt, cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đột phá vì lợi ích chung. Đồng thời, quy định bổ sung vào nội dung kiểm tra đối với tổ chức đảng việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các quy định về phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. (Nội dung này được bổ sung tại điểm i khoản 2.3.1 Điều 4 của Quy định 225-QĐ/TW so với Quy định 21-QĐ/TW).

2. Đối với ủy ban kiểm tra các cấp

Quy định nêu cụ thể nguyên tắc tổ chức, chế độ làm việc, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và số lượng ủy viên, đồng thời xác định rõ trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng. Đáng chú ý, ủy ban kiểm tra được quyền kết nối cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, đăng ký tài sản, đất đai, thuế, thanh tra, kiểm toán, truy tố, xét xử, thi hành án và các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Quy định 225-QĐ/TW cũng điều chỉnh cấp tổ chức đảng được thành lập ủy ban kiểm tra và cơ chế tổ chức hoạt động. Tại Điều 3, khái niệm ủy ban kiểm tra được diễn đạt theo hướng được lập từ “đảng ủy trực thuộc cơ sở trở lên”, khác với Quy định 21-QĐ/TW là từ “đảng ủy cơ sở trở lên”. Đây là nội dung thay đổi cần lưu ý khi xác định cấp tổ chức đảng có ủy ban kiểm tra và thẩm quyền thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát.

3. Về thi hành kỷ luật trong Đảng

Quy định yêu cầu việc xem xét, quyết định kỷ luật phải căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ, tác hại, ảnh hưởng, nguyên nhân vi phạm, hoàn cảnh cụ thể và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ. Việc xử lý kỷ luật phải bảo đảm nghiêm minh, kịp thời, đồng bộ với việc xem xét, xử lý kỷ luật hành chính, đoàn thể hoặc xử lý theo pháp luật, đồng thời gắn với giáo dục, quản lý, giúp tổ chức đảng và đảng viên nhận rõ khuyết điểm, vi phạm để khắc phục, sửa chữa.

Hiệu lực quyết định kỷ luật và thời hạn chấp hành

Quyết định kỷ luật tiếp tục có hiệu lực từ ngày ký, trừ quyết định thuộc thẩm quyền của chi bộ. Văn bản mới làm rõ thêm các trường hợp thay đổi hình thức kỷ luật và cách tính thời hạn chấp hành. Nếu thay đổi hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo đối với tổ chức đảng hoặc đảng viên, thời hạn chấp hành kỷ luật được tính từ ngày quyết định kỷ luật đầu tiên có hiệu lực. Nếu thay đổi hình thức kỷ luật giải tán tổ chức đảng hoặc khai trừ đảng viên, thời hạn chấp hành được tính từ ngày quyết định kỷ luật thay thế có hiệu lực. Cần phân biệt hai trường hợp này khi xác định thời điểm bắt đầu tính thời hạn chấp hành kỷ luật.

Xem xét lại kỷ luật khi đảng viên bị kết án oan, sai

Quy định bổ sung cụm từ “đình chỉ bị can” vào trường hợp cơ quan có thẩm quyền đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can để tổ chức đảng xem xét lại quyết định kỷ luật đối với đảng viên bị kết án oan, sai. Nội dung này mở rộng trường hợp cần xem xét lại quyết định kỷ luật, kể cả khi đảng viên đã chết, nếu có căn cứ pháp lý mới liên quan đến vụ án. Các nội dung khác, như trách nhiệm thông báo trong thời hạn 3 ngày khi có quyết định tố tụng và việc xem xét kỷ luật không nhất thiết phải chờ kết luận hoặc tuyên án của tòa án, về cơ bản tiếp tục được duy trì như trước đây.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại kỷ luật Đảng

Đây là một trong những nội dung cần chú ý nhất khi áp dụng Quy định 225-QĐ/TW. Quy định mới điều chỉnh cách phân định thẩm quyền giải quyết khiếu nại giữa các cấp, đặc biệt đối với quyết định kỷ luật khiển trách, cảnh cáo và thẩm quyền giải quyết cuối cùng. Cụ thể, quy định làm rõ ban thường vụ cấp ủy là cấp giải quyết khiếu nại kỷ luật lần đầu của tổ chức đảng, đảng viên đối với quyết định kỷ luật của ủy ban kiểm tra cùng cấp. Quy định cũng nêu rõ thẩm quyền của ủy ban kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương trong giải quyết khiếu nại cuối cùng đối với một số hình thức kỷ luật khiển trách, cảnh cáo đảng viên, đồng thời phân định lại các trường hợp thuộc thẩm quyền giải quyết cuối cùng của ban thường vụ cấp ủy tỉnh, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ban Bí thư và Bộ Chính trị.

So với Quy định 21-QĐ/TW, Quy định 225-QĐ/TW phân định cụ thể hơn theo chủ thể ra quyết định kỷ luật, cấp tổ chức đảng và hình thức kỷ luật. Vì vậy, khi tiếp nhận đơn khiếu nại, cần xác định chính xác cơ quan ban hành quyết định kỷ luật ban đầu và hình thức kỷ luật để xác định đúng cấp giải quyết.

Thời hạn khiếu nại và giải quyết khiếu nại

Về thời hạn khiếu nại, thời hạn giải quyết khiếu nại và thời hạn chuyển đơn, Quy định 225-QĐ/TW giữ các mốc thời gian chính. Điểm cần lưu ý là quy định diễn đạt rõ hơn việc xác định thời hạn khiếu nại từ ngày nhận quyết định đến ngày gửi đơn trực tiếp hoặc theo dấu bưu điện, đồng thời xác định rõ hơn phạm vi áp dụng đối với tổ chức đảng và đảng viên. Nội dung về trách nhiệm xác minh, thông báo và hướng dẫn người khiếu nại cũng được giữ lại.

Trường hợp không giải quyết khiếu nại khi người khiếu nại không đến làm việc

Quy định bổ sung: nếu tổ chức đảng hoặc đảng viên khiếu nại được mời làm việc hai lần nhưng không đến mà không có lý do chính đáng thì tổ chức đảng có thẩm quyền lập biên bản, không xem xét, giải quyết khiếu nại và lưu hồ sơ kết thúc. Đây là điểm cần lưu ý trong quá trình xử lý hồ sơ khiếu nại, bởi việc mời làm việc, ghi nhận việc không đến và lập biên bản phải có hồ sơ, căn cứ rõ ràng.

4. Về đình chỉ sinh hoạt đảng, sinh hoạt cấp ủy

Quy định điều chỉnh về cấp ủy, ủy ban kiểm tra có thẩm quyền quyết định đình chỉ trong một số trường hợp. Chẳng hạn, thẩm quyền của ủy ban kiểm tra được diễn đạt từ cấp đảng ủy cơ sở trở lên, thay vì đảng ủy cấp trên trực tiếp cơ sở trở lên như trước đây.

Quy định cũng làm rõ thời điểm tính thời hạn đình chỉ: 90 ngày kể từ ngày ký quyết định, được gia hạn một lần nhưng không quá 30 ngày. Trước đây Quy định 21-QĐ/TW cũng quy định thời hạn 90 ngày và khả năng gia hạn, nhưng chưa ghi rõ mốc tính từ ngày ký quyết định tại khoản này. Đây là sửa đổi có ý nghĩa thực tiễn trong việc theo dõi thời hạn đình chỉ và xác định thời điểm hết hạn hoặc phải xem xét gia hạn.

5. Quy định chuyển tiếp và hiệu lực thi hành

Quy định 225-QĐ/TW có hiệu lực kể từ ngày ký 14/10/2026 và thay thế Quy định 21-QĐ/TW. Đáng chú ý, văn bản mới quy định rõ: đối với trường hợp kiểm tra, giám sát đã thông qua dự thảo báo cáo thẩm tra, xác minh trước thời điểm Quy định 225-QĐ/TW có hiệu lực, vẫn thực hiện tiếp tục theo Quy định 21-QĐ/TW.

Quy định đề cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong việc tổ chức nghiên cứu, quán triệt và triển khai thực hiện, đồng thời giao Ban Bí thư hướng dẫn cụ thể một số nội dung. Việc triển khai quy định mới đòi hỏi cấp ủy, tổ chức đảng và ủy ban kiểm tra các cấp nghiên cứu, quán triệt, rà soát quy trình thực hiện, nhất là những nội dung liên quan đến thẩm quyền, thời hạn, trình tự giải quyết khiếu nại và xử lý các trường hợp chuyển tiếp. Qua đó, bảo đảm công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng được thực hiện thống nhất, đúng quy định, kịp thời và nghiêm minh.

Phạm Hùng