Trong kỷ nguyên số, sự bùng nổ của các công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây bên cạnh việc thúc đẩy kinh tế số phát triển vượt bậc, cũng đặt ra những bài toán hóc búa về an ninh quốc gia trên không gian mạng. Dữ liệu số giờ đây không chỉ đơn thuần là thông tin lưu trữ cá nhân, mà trở thành mục tiêu tấn công hàng đầu của các loại tội phạm công nghệ cao. Việc Bộ Công an chủ trì soạn thảo dự thảo Luật An ninh dữ liệu để trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại kỳ họp thứ 2 (dự kiến vào tháng 10/2026) là bước đi mang tính chiến lược, nhằm thiết lập một “tường lửa” pháp lý vững chắc để bảo vệ chủ quyền số quốc gia.

Dữ liệu số - Tài nguyên chiến lược gắn liền với chủ quyền quốc gia: Hiện nay, dữ liệu không chỉ đơn thuần là thông tin lưu trữ mà đã trở thành tài sản quốc gia, phản ánh toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, doanh nghiệp và đời sống người dân. Bảo đảm an ninh dữ liệu chính là bảo đảm an ninh quốc gia. Khi dữ liệu bị rò rỉ, đánh cắp hoặc bị thao túng bởi các thế lực bên ngoài, độc lập và chủ quyền của quốc gia trên không gia mạng sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. Do đó kiểm soát và bảo vệ dữ liệu là điều kiện tiên quyết để khẳng định và duy trì chủ quyền số.

Vì sao cần ban hành Luật An ninh dữ liệu: Mặc dù hệ thống pháp luật hiện  hành đã có một số quy định liên quan đến an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhưng các quy định này còn phân tán, chưa mang tính tổng thể và chưa theo kịp sự thay đổi chóng mặt của công nghệ. Việc xây dựng một đạo luật chuyên biệt về An ninh dữ liệu sẽ giúp:

Thống nhất về quản lý: Định hình khung pháp lý toàn diện về thu thập, lưu trữ, xử lý, khai thác và chuyển giao dữ liệu xuyên biên giới;

Phòng ngừa rủi ro: Tạo cơ chế chủ động phòng ngừa các hoạt động tấn công mạng, gián điệp mạng, ngăn chặn các hành vi thu thập dữ liệu bất hợp pháp;

Tạo đà phát triển kinh tế số: Khi dữ liệu được bảo vệ an toàn, các doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ yên tâm phát triển các giải pháp công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo bền vững.

Những nội dung cốt lõi của “Tường lửa pháp lý” là gì:

Phân loại dữ liệu: Xác định rõ dữ liệu cốt lõi của quốc gia, dữ liệu quan trọng và dữ liệu thông thường để có cấp độ bảo vệ tương ứng;

Kiểm soát dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới: Quy định chặt chẽ việc chuyển dữ liệu quan trọng ra nước ngoài, bảo đảm dữ liệu của công dân và tổ chức Việt Nam phải được tôn trọng và bảo vệ theo pháp luật Việt Nam;

Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân: Quy định rõ nghĩa vụ của các đơn vị chủ quản dữ liệu trong việc triển khai các biện pháp kỹ thuật, nhân lực để bảo mật thông tin, đồng thời xử lý nghiêm các vi phạm hành chính hoặc hình sự đối với hành vi làm lộ lọt dữ liệu.

Mỗi công dân là một chiến sĩ bảo vệ chủ quyền số: Để Luật An ninh dữ liệu đi vào cuộc sống và phát huy tối đa hiệu quả, không chỉ cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng mà rất cần sự chung tay của toàn xã hội. Các cơ quan, doanh nghiệp cần chủ động rà soát, nâng cấp hệ thống hạ tầng thông tin; nâng cao nhận thức và kỹ năng bảo mật cho cán bộ, nhân viên. Mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác khi chia sẻ thông tin cá nhân trên mạng xã hội; tuân thủ các hướng dẫn về an toàn bảo mật; kịp thời phản ánh các hành vi nghi vẫn vi phạm an toàn dữ liệu đến các cơ quan chức năng.

Xây dựng Luật An ninh dữ liệu không chỉ là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về tinh thần tự lực, tự cường, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền số quốc gia trong thời đại mới./.