Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, dữ liệu ngày càng được sử dụng rộng rãi trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và đời sống xã hội. Cùng với đó, nguy cơ dữ liệu bị thu thập, sử dụng, làm sai lệch hoặc xâm phạm trái quy định ngày càng cao.

Ngày 19/9/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Nghị định số 363/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dữ liệu, có hiệu lực thi hành từ ngày 11/11/2026. Nghị định quy định cụ thể các hành vi vi phạm, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, là cơ sở để xử lý các hành vi vi phạm và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về dữ liệu.

 Văn bản quy định cụ thể về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt và việc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi vi phạm trong lĩnh vực dữ liệu. Nghị định áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài trực tiếp tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động dữ liệu tại Việt Nam.

Trách nhiệm bảo vệ dữ liệu ngay từ khâu thu thập và tạo lập

Nghị định số 363/2026/NĐ-CP quy định trách nhiệm bảo vệ dữ liệu được đặt ra ngay từ khâu thu thập, tạo lập. Theo Điều 8, việc thu thập, tạo lập dữ liệu không chỉ được xem xét ở khía cạnh “có dữ liệu” mà còn gắn với yêu cầu về sự đồng ý, quy trình, đánh giá và biện pháp bảo vệ, tính xác thực và chất lượng dữ liệu.

Theo đó, phạt tiền từ 20 đến 40 triệu đồng đối với các hành vi: thu thập, tạo lập dữ liệu khi chưa được sự đồng ý của chủ thể hoặc chủ sở hữu dữ liệu; không ban hành quy trình thu thập, tạo lập hoặc không thực hiện đánh giá, áp dụng biện pháp bảo vệ dữ liệu trước khi tiến hành; không kiểm tra tính xác thực, bảo đảm chất lượng dữ liệu trong quá trình thu thập, tạo lập.

Đối với hành vi cố ý thu thập, tạo lập dữ liệu không đúng với dữ liệu gốc; cố ý thu thập, tạo lập dữ liệu giả mạo; thu thập, tạo lập dữ liệu vượt quá phạm vi, mục đích đã thông báo, mức phạt tiền được nâng lên từ 40 đến 60 triệu đồng. Mức phạt này cũng áp dụng cho các vi phạm liên quan đến dữ liệu thuộc danh mục dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng quốc gia hoặc làm rò rỉ thông tin nhạy cảm gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Bảo vệ tính toàn vẹn dữ liệu và an toàn hạ tầng hệ thống

Nghị định quy định các hình thức xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi xâm phạm tính toàn vẹn của dữ liệu cũng như cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin phục vụ quản trị, xử lý dữ liệu.

Cụ thể, Tại Điều 7 của Nghị định quy định xử phạt từ 40 đến 60 triệu đồng đối với hành vi giả mạo, cố ý làm sai lệch, làm mất, làm hư hỏng dữ liệu trong cơ sở dữ liệu của cơ quan Đảng, Nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự) hoặc cố ý cung cấp dữ liệu sai lệch, không cung cấp dữ liệu theo yêu cầu hợp pháp.

Hành vi cản trở, ngăn chặn trái pháp luật quá trình xử lý, quản trị dữ liệu; hoặc tấn công, chiếm đoạt, phá hoại cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin phục vụ quản lý, xử lý, quản trị, bảo vệ dữ liệu nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt từ 60 đến 80 triệu đồng.

Tập trung khắc phục hậu quả, đưa hệ thống về trạng thái an toàn

Bên cạnh hình thức xử phạt chính (cảnh cáo, phạt tiền) và hình thức xử phạt bổ sung (như tước quyền sử dụng giấy phép, tước chứng chỉ hành nghề, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, đình chỉ hoạt động, trục xuất), Nghị định đặc biệt chú trọng các biện pháp khắc phục hậu quả.

Các biện pháp khắc phục hậu quả được quy định chi tiết bao gồm: buộc khôi phục dữ liệu, cơ sở dữ liệu hoặc tình trạng ban đầu; buộc áp dụng biện pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu; buộc thông báo sự cố dữ liệu đến chủ thể dữ liệu; buộc gỡ bỏ ứng dụng, phần mềm vi phạm; buộc xóa, tiêu hủy dữ liệu thu thập trái quy định; buộc đính chính, hiệu chỉnh dữ liệu sai lệch và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.

Nghị định số 363/2026/NĐ-CP là căn cứ pháp lý quan trọng yêu cầu các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân chấp hành nghiêm túc quy định pháp luật về dữ liệu, tuân thủ các quy trình an toàn kỹ thuật, qua đó chủ động ngăn ngừa rủi ro và góp phần thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Toàn văn: Nghị định 363/2026/NĐ-CP

Phòng An ninh mạng – Công an tỉnh Khánh Hòa