Trong tiến trình xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, thời gian qua, Phòng Kỹ thuật hình sự (PC09) Công an tỉnh Khánh Hòa đã bám sát thực tiễn công tác nghiệp vụ, chủ động tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Bước đột phá này đã nâng tầm chất lượng công tác chuyên môn, phục vụ đắc lực cho hoạt động điều tra, khám phá tội phạm trên địa bàn tỉnh.
Chủ động ứng dụng công nghệ hiện đại trước yêu cầu thực tiễn
Khánh Hòa là địa bàn trọng điểm về kinh tế - xã hội và du lịch của khu vực Nam Trung Bộ, với tốc độ đô thị hóa nhanh, hệ thống hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ (như các tuyến cao tốc Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm, Cam Lâm - Vĩnh Hảo). Bên cạnh những động lực phát triển, tình hình an ninh trật tự cũng đặt ra những thách thức không nhỏ. Các vụ việc, vụ án hình sự, tai nạn giao thông có thể xảy ra trên nhiều loại địa hình phức tạp từ vùng biển đảo, đồi núi đến các không gian khép kín. Điều này đòi hỏi công tác khám nghiệm hiện trường (KNHT) phải bảo đảm tính khẩn trương, khách quan, chính xác tuyệt đối nhằm tìm ra chìa khóa mở lối cho công tác điều tra.
Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, cấp ủy - lãnh đạo Phòng KTHS, chỉ huy Đội Khám nghiệm hiện trường, đã xác định chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là nhiệm vụ cấp bách nhằm đổi mới tư duy, phương thức làm việc, từng bước thay thế phương pháp ghi nhận thủ công truyền thống bằng các giải pháp công nghệ số thông minh.
Làm chủ công nghệ mới tại các hiện trường phức tạp
Phát huy vai trò chủ công, lực lượng khám nghiệm Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Khánh Hòa đã từng bước nghiên cứu, ứng dụng thành thạo nhiều thiết bị thông minh và phần mềm chuyên dụng thế hệ mới:
Ứng dụng công nghệ quét 3D Laser (3D Laser Scanning): Phát huy hiệu quả cao trong việc thu thập dữ liệu không gian tại các hiện trường vụ tai nạn giao thông phức tạp hoặc các vụ án mạng trong không gian hẹp (khách sạn, căn hộ). Thiết bị cho phép quét và thu thập hàng triệu điểm dữ liệu không gian chỉ trong vài phút, tái dựng mô hình không hiện trường chính xác đến từng milimet, giúp các điều tra viên có thể "tái hiện giả định" vụ án trên hệ thống máy tính bất cứ lúc nào.
Sử dụng thiết bị bay không người lái (Drone/UAV): Trở thành công cụ đặc lực hỗ trợ lực lượng chuyên môn tại các hiện trường có diện tích rộng lớn hoặc địa hình hiểm trở đặc trưng của tỉnh (như vùng biển đảo Vịnh Nha Trang, Cam Ranh, các tuyến rừng núi hiểm trở tại Khánh Vĩnh, Khánh Sơn hoặc các vụ cháy nổ quy mô lớn). Drone giúp bao quát toàn cảnh, lập bản đồ trực giao và ghi nhận toàn bộ dấu vết từ trên cao mà con người khó tiếp cận trực tiếp.
Cán bộ KTHS sử dụng thiết bị bay để ghi nhận hiện trường
Phần mềm dựng mô hình hiện trường chuyên dùng: Thay thế phương pháp đo đạc, vẽ tay thủ công truyền thống, phần mềm tự động xử lý dữ liệu từ máy quét 3D laser hoặc từ flycam để tự động tính toán tỷ lệ, khoảng cách và tích hợp sẵn hệ thống ký hiệu hình sự chuẩn hóa, giúp rút ngắn thời gian lập hồ sơ hiện trường, tăng tính chính xác số liệu và xây dựng tài liệu hiện trường trực quan hơn.
Khai thác àng thư dấu vết và ứng dụng dữ liệu số: Từng bước tiếp cận khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu dùng chung đối với các loại dấu vết (vân tay, ADN,...) đã được số hóa, các dấu vết khai thác được tại hiện trường có thể sử dụng để đối chiếu nhanh chóng với tàng thư dấu vết KTHS, phục vụ đắc lực cho công tác truy tìm tung tích đối tượng gây án.
Cán bộ sử dụng thiết bị để thu dấu vết ẩn tại hiện trường
Hiệu quả thiết thực trong đấu tranh, phòng chống tội phạm
Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác KNHT đã mang lại những giá trị thực tiễn to lớn trong công tác công an tại địa phương:
Tối ưu hóa thời gian, giải phóng hiện trường nhanh chóng: Đối với các vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng trên các tuyến quốc lộ hoặc đường cao tốc huyết mạch, việc ứng dụng hệ thống quét 3D và Drone giúp rút ngắn tối đa thời gian khám nghiệm, sớm giải tỏa thông tuyến, đảm bảo trật tự an toàn giao thông và giảm áp lực dư luận xã hội.
Bảo tồn nguyên vẹn giá trị chứng cứ: Toàn bộ hiện trường được lưu trữ vĩnh viễn dưới dạng dữ liệu số, không bị tác động bởi thời tiết hay thời gian, loại bỏ nguy cơ mất mát dấu vết.
Cung cấp nguồn chứng cứ khách quan, khoa học: Các mô hình 3D và tài liệu số là nguồn chứng cứ có giá trị pháp lý vững chắc, tính thuyết phục cao, giúp cho các cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá toàn diện, chính xác tính chất vụ án trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử.
Quyết tâm hướng tới mục tiêu xây dựng tinh nhuệ, hiện đại
Để tiếp tục phát huy nâng cao hiệu quả công tác trong thời gian tới, Đội Khám nghiệm hiện trường - Phòng KTHS Công an tỉnh Khánh Hòa tiếp tục tham mưu cho Đảng ủy Phòng Kỹ thuật hình sự tăng cường đề xuất, đầu tư trang thiết bị đồng bộ, hiện đại; đẩy mạnh công tác tự đào tạo, tập huấn sâu, nâng cao trình độ khai thác phần mềm cho cán bộ chiến sĩ, đồng thời gắn chặt yêu cầu nghiệp vụ với công tác bảo mật an ninh mạng đối với hệ thống dữ liệu số của các vụ án.
Những bước tiến vững chắc trong chuyển đổi số của lực lượng khám nghiệm hiện trường Công an tỉnh Khánh Hòa không chỉ nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác điều tra khám phá án mà còn tô thắm thêm truyền thống vẻ vang của lực lượng Công an nhân dân, góp phần giữ vững ổn định an ninh trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên, hạnh phúc của Nhân dân địa phương và du khách khi đến với vùng đất xứ trầm hương./.