Một chiếc điện thoại, một camera, một đoạn video hay một tệp dữ liệu tưởng như rất nhỏ cũng có thể chứa đựng những thông tin quan trọng, góp phần làm sáng tỏ một vụ việc. Trong thời đại công nghệ số, khi dấu vết tội phạm ngày càng chuyển lên môi trường điện tử và các thủ đoạn sử dụng công nghệ ngày càng tinh vi, công tác giám định kỹ thuật số, điện tử đang trở thành một phần quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đằng sau những dữ liệu tưởng chừng vô tri ấy là công việc thầm lặng của những cán bộ, chiến sĩ Kỹ thuật hình sự. Họ phải tìm ra thông tin có giá trị, phân tích đúng bản chất, loại bỏ những yếu tố không đáng tin cậy và đưa ra kết luận có căn cứ khoa học. Để làm tốt nhiệm vụ đó, bên cạnh thiết bị và công nghệ, điều quan trọng nhất vẫn là bản lĩnh, khoa học và trách nhiệm của người cán bộ.

       Dữ liệu số ngày càng phong phú nhưng cũng ngày càng khó đánh giá. Một hình ảnh có thể bị chỉnh sửa, một đoạn video có thể bị cắt ghép, dữ liệu có thể bị sao chép, thay đổi trong quá trình lưu trữ, truyền tải. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo còn khiến việc tạo ra những hình ảnh, âm thanh, nội dung giống thật trở nên dễ dàng hơn. Trước những vấn đề đó, bản lĩnh của người giám định được thể hiện trước hết ở sự bình tĩnh, khách quan và độc lập. Không vội tin vào những gì nhìn thấy. Không tuyệt đối hóa kết quả của máy móc, phần mềm. Không để áp lực công việc chi phối kết luận. Người giám định phải kiểm tra kỹ nguồn gốc, đặc điểm của dữ liệu, đối chiếu với những thông tin liên quan và chỉ kết luận trong phạm vi có đủ căn cứ. Chính sự vững vàng ấy giúp hạn chế nhận định chủ quan, giữ cho kết quả giám định đi đúng hướng và quan trọng nhất là bảo vệ sự thật khách quan.

       Công nghệ thay đổi từng ngày, vì vậy người cán bộ giám định cũng không thể dừng lại ở những kiến thức đã có. Học tập, nghiên cứu, cập nhật công nghệ mới và làm chủ phương pháp nghiệp vụ phải trở thành công việc thường xuyên. Từ lúc tiếp nhận, bảo quản đến trích xuất, phân tích và đánh giá, mỗi dữ liệu đều cần được xử lý đúng phương pháp. Những kết quả thu được phải được kiểm tra, đối chiếu để bảo đảm độ tin cậy. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, khoa học càng trở thành yêu cầu quan trọng. Máy móc có thể giúp xử lý khối lượng dữ liệu lớn nhanh hơn, hỗ trợ phát hiện những dấu hiệu mà mắt thường khó nhận biết, nhưng công nghệ chỉ là công cụ; con người mới là người đánh giá và chịu trách nhiệm về kết quả. Kết quả của việc làm chủ khoa học không chỉ là xử lý công việc nhanh hơn mà quan trọng hơn là làm cho kết luận giám định chính xác hơn, có căn cứ hơn và phục vụ tốt hơn yêu cầu điều tra. Những dữ liệu rời rạc, phức tạp được kết nối, phân tích đúng cách sẽ trở thành những thông tin có giá trị trong quá trình tìm ra sự thật.

       Đối với người làm công tác giám định, trách nhiệm không chỉ là hoàn thành một nhiệm vụ được giao. Đó còn là ý thức rằng phía sau mỗi thiết bị, mỗi dữ liệu và mỗi kết luận có thể là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Vì vậy, cán bộ giám định luôn phải làm việc với tinh thần cẩn trọng, tận tâm và đúng quy định; bảo đảm an toàn, bí mật thông tin; chủ động kiểm tra kết quả; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan và không ngừng nâng cao chất lượng công việc. Khi trách nhiệm được đặt lên hàng đầu, kết quả giám định không chỉ nằm trên giấy mà trở thành nguồn chứng cứ thiết thực phục vụ công tác điều tra, góp phần làm rõ vụ việc và đấu tranh có hiệu quả với tội phạm. Mỗi hồ sơ được giải quyết đúng quy trình, mỗi dữ liệu được đánh giá đúng bản chất, mỗi kết luận được đưa ra thận trọng, khách quan đều góp phần xây dựng niềm tin đối với lực lượng Công an nhân dân.

       Công nghệ có thể thay đổi từng ngày, thủ đoạn phạm tội có thể ngày càng tinh vi, nhưng giá trị cốt lõi của người cán bộ giám định không thay đổi. Bản lĩnh để không dao động trước áp lực, không rời xa sự thật. Khoa học để làm chủ công nghệ, nâng cao chất lượng và độ tin cậy của kết quả. Trách nhiệm để mỗi kết luận không chỉ đúng về chuyên môn mà còn có giá trị trong thực tiễn. Ba yếu tố ấy hòa quyện, tạo nên hình ảnh người cán bộ Kỹ thuật hình sự vững vàng về bản lĩnh, giỏi về chuyên môn, tận tụy với công việc và trách nhiệm trước Nhân dân. Trong kỷ nguyên số, giá trị của công tác giám định không chỉ được đo bằng những thiết bị hiện đại hay phần mềm tiên tiến, mà trước hết được thể hiện qua những kết quả chính xác, khách quan, khoa học và kịp thời, góp phần làm rõ sự thật, hỗ trợ công tác điều tra, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, giữ gìn an ninh, trật tự và cuộc sống bình yên của Nhân dân.

       Đó là tinh thần, là phương châm và cũng là động lực để công tác giám định kỹ thuật số, điện tử tiếp tục đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ, góp phần xây dựng lực lượng Kỹ thuật hình sự ngày càng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới./.