Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường. Là một trung tâm du lịch lớn của cả nước với tốc độ phát triển đô thị hóa nhanh, Khánh Hòa trở thành địa bàn bị các đối tượng tội phạm ma túy lợi dụng để trung chuyển, mua bán và tổ chức sử dụng trái phép ma túy. Tội phạm ma túy liên tục thay đổi phương thức hoạt động, ngụy trang chất cấm tinh vi và lôi kéo đối tượng thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên tham gia. Số lượng người sử dụng trái phép chất ma túy và người nghiện có hồ sơ quản lý tại các địa phương như Nha Trang, Cam Ranh, Diên Khánh... vẫn ở mức cao. Công tác rà soát, xét nghiệm, lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc gặp không ít khó khăn do các đối tượng cố tình né tránh, kéo dài thời gian hoặc trốn tránh trách nhiệm. Tỷ lệ tái nghiện và khó khăn trong việc theo dõi di biến động của người sau cai nghiện tại gia đình, cộng đồng tạo áp lực nặng nề lên lực lượng Công an cấp xã.

Trước thực trạng trên, việc tiếp tục áp dụng các quy định cũ của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 đã bộc lộ một số hạn chế, chưa bắt kịp với sự tinh vi của tội phạm công nghệ cao và yêu cầu quản lý thực tiễn. Sự ra đời của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 (Luật số 120/2025/QH15) là bước đi mang tính tất yếu và cấp bách vì các lý do sau:

- Luật cũ chưa có quy định kiểm soát các hình thức thẩm lậu ma túy mới thông qua lĩnh vực nông nghiệp (như thức ăn chăn nuôi, thủy sản) và chưa tối ưu hóa được công nghệ hiện đại vào quản trị đối tượng.

- Phù hợp với chủ trương chuyển giao toàn diện chức năng quản lý nhà nước về cai nghiện và sau cai từ ngành Lao động – Thương binh và Xã hội sang Bộ Công an, giúp thống nhất một đầu mối quản lý từ Trung ương đến tận cấp cơ sở.

- Thực tiễn cho thấy thời gian cai nghiện bắt buộc trước đây quá ngắn, không đủ để người nghiện cắt cơn, phục hồi hành vi và học nghề toàn diện. Việc kéo dài thời hạn và phân tách rõ ràng quy trình cai nghiện cho người dưới 18 tuổi là đòi hỏi khoa học, nhân văn sâu sắc.

- Đòi hỏi phải có cơ chế cưỡng chế hành chính mạnh mẽ hơn và tăng thẩm quyền trực tiếp cho Công an cấp xã, lực lượng gần dân nhất, để kịp thời ngăn chặn mầm mống tội phạm ngay từ địa bàn cơ sở.

Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 (Luật số 120/2025/QH15) có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026 mang đến nhiều sửa đổi, bổ sung mang tính bước ngoặt. Văn bản pháp luật này không chỉ siết chặt quy trình quản lý, kiểm soát tận gốc nguồn chất gây nghiện mà còn mở ra cơ chế nhân văn, khoa học hơn trong công tác cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng.

Nhằm giúp cán bộ, chiến sĩ và nhân dân nắm vững các quy định mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Khánh Hòa tổng hợp 06 điểm mới nổi bật, tác động trực tiếp đến công tác bảo đảm an ninh trật tự tại địa phương:

1. Lần đầu tiên áp dụng biện pháp "Giám sát điện tử"

Luật mới quy định áp dụng công nghệ giám sát điện tử đối với:

• Người đang cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng.
• Người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế (như Methadone).
• Người trong giai đoạn quản lý sau cai nghiện ma túy.

Quy định này giúp lực lượng chức năng quản lý di biến động của đối tượng một cách chặt chẽ, khoa học, giảm áp lực nhân sự cho hệ thống Công an cấp cơ sở.

2. Thẩm quyền mới của Công an cấp xã và Biện pháp áp giải xét nghiệm

- Thời hạn quản lý: Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền ra quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy cư trú trên địa bàn trong thời hạn 01 năm.

-  Cưỡng chế hành chính: Cơ quan chức năng được phép áp giải người không chấp hành yêu cầu xét nghiệm chất ma túy theo thủ tục hành chính đến địa điểm xét nghiệm. Quy định này chấm dứt tình trạng chây bẩy, chống đối, kéo dài thời gian của đối tượng sử dụng trái phép chất ma túy.

3. Tăng mạnh thời hạn cai nghiện ma túy bắt buộc

Để bảo đảm thời gian cắt cơn, giải độc, trị liệu tâm lý và phục hồi hành vi toàn diện, Luật mới tăng thời hạn cai nghiện lên rõ rệt:

- Cai nghiện lần đầu: Thời hạn là 24 tháng (Quy định cũ trước đây chỉ từ đủ 06 đến 12 tháng).

- Cai nghiện từ lần thứ 2 trở lên: Thời hạn tăng lên 36 tháng (Quy định cũ trước đây là từ đủ 12 đến 24 tháng).

4. Đổi mới hệ thống cơ sở cai nghiện cho người dưới 18 tuổi

Nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người chưa thành niên (từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi), Luật quy định:

- Nơi cai nghiện bắt buộc ưu tiên là trường giáo dưỡng để kết hợp trị liệu với tổ chức học văn hóa bắt buộc.

- Trường hợp đưa vào cơ sở cai nghiện công lập, cơ sở đó phải đáp ứng đầy đủ điều kiện tách biệt dành riêng cho người dưới 18 tuổi.

5. Kiểm soát chặt chẽ thức ăn chăn nuôi, thủy sản chứa chất ma túy

Luật bổ sung quy định kiểm soát đối với “thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất”. Bước đi này nhằm bịt kín lỗ hổng thẩm lậu chất cấm qua đường nông nghiệp, ngăn chặn việc lạm dụng chất ma túy để trục lợi trong chăn nuôi, gây nguy hại cho sức khỏe cộng đồng.

6. Sử dụng hiệu quả kết quả lao động trị liệu

Luật bổ sung cơ chế tổ chức lao động trị liệu cho người cai nghiện theo các hình thức do cơ quan thẩm quyền quyết định. Toàn bộ kết quả lao động này sẽ được sử dụng để phục vụ lại chính người nghiện ma túy tại cơ sở, nâng cao tính nhân văn và kỹ năng nghề nghiệp để họ sẵn sàng tái hòa nhập cộng đồng.

Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Khánh Hòa  đề nghị các Phòng nghiệp vụ, Công an cấp xã chủ động tổ chức quán triệt sâu sắc các nội dung mới của Luật số 120/2025/QH15. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền đến từng thôn, xóm, khu phố để nhân dân hiểu, đồng thuận và phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy tại địa bàn cơ sở.

Phòng Cảnh sát Điều tra tội phạm về ma túy