Chính phủ ban hành Nghị định số 59/2026/NĐ-CP ngày 13/02/2026 quy định về hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất.
Bảo đảm kỷ cương, nhân đạo và tuân thủ pháp luật trong xử lý, trục xuất người vi phạm hành chính là người nước ngoài
Nghị định gồm các quy định chi tiết về đối tượng, trình tự, thủ tục, quyền và nghĩa vụ của người bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất, cũng như trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quá trình tổ chức thi hành. Đồng thời, văn bản cũng làm rõ các biện pháp quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật trong thời gian chờ xuất cảnh, bảo đảm tuân thủ pháp luật, tôn trọng nhân quyền và bảo vệ trật tự, an toàn xã hội.
Theo Nghị định, hình thức xử phạt trục xuất được áp dụng đối với cá nhân là người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cũng như trên tàu bay, tàu biển mang quốc tịch Việt Nam.
Bên cạnh đó, Nghị định quy định rõ các nguyên tắc áp dụng: Việc tạm giữ, áp giải và trục xuất phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng thẩm quyền, đúng thủ tục và đúng thời hạn; nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của người bị xử lý. Đồng thời, các cơ quan có thẩm quyền phải bảo đảm bình đẳng giới, tôn trọng quyền và lợi ích chính đáng của phụ nữ, trẻ em trong quá trình thực hiện.
Đặc biệt, Nghị định nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong thực hiện thủ tục hành chính điện tử. Cụ thể, các thủ tục tạm giữ, áp giải, trục xuất và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam sẽ được thực hiện theo quy định tại Điều 18a của Luật Xử lý vi phạm hành chính, cũng như các điều 28a, 28b của Nghị định 118/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 68/2025/NĐ-CP và Nghị định 190/2025/NĐ-CP). Việc thực hiện trên môi trường điện tử vừa bảo đảm công khai, minh bạch, vừa nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và phòng ngừa tiêu cực trong quá trình xử lý vi phạm.
Bảo đảm quyền con người, tăng cường quản lý người vi phạm trong thời gian làm thủ tục trục xuất
Nghị định 59/2026/NĐ-CP quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người bị áp dụng hình thức xử phạt trục xuất. Theo đó, người bị trục xuất có quyền được biết lý do, được nhận quyết định xử phạt chậm nhất 48 giờ trước khi thi hành; được liên hệ với cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự của nước mình; có quyền yêu cầu người phiên dịch khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền; được khiếu nại, tố cáo theo quy định pháp luật và được mang theo tài sản hợp pháp ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
Đồng thời, người bị trục xuất có nghĩa vụ tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam, thực hiện đầy đủ các nội dung ghi trong quyết định xử phạt, xuất trình giấy tờ tùy thân theo yêu cầu của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, chấp hành các nghĩa vụ về dân sự, hành chính, kinh tế (nếu có) và rời khỏi lãnh thổ Việt Nam đúng thời hạn ghi trong quyết định.
Đối với người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất, Nghị định quy định biện pháp quản lý đặc biệt để ngăn chặn tình trạng trốn tránh, cản trở việc thi hành quyết định trục xuất hoặc tiếp tục vi phạm pháp luật.
Các biện pháp quản lý bao gồm: Hạn chế việc đi lại của người bị quản lý; chỉ định chỗ ở bắt buộc; tạm giữ hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác thay hộ chiếu.
Người có thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt trục xuất cũng là người quyết định áp dụng biện pháp quản lý tạm thời, trong đó ghi rõ nội dung, thời hạn, phạm vi áp dụng, cơ quan thi hành và các điều kiện cụ thể đối với từng trường hợp.
Đáng chú ý, Nghị định nghiêm cấm việc sử dụng nhà tạm giữ, buồng tạm giữ hành chính hoặc trại giam hình sự để quản lý người nước ngoài trong thời gian làm thủ tục trục xuất. Thay vào đó, những người này sẽ được chỉ định lưu trú tại cơ sở lưu trú do Bộ Công an quản lý hoặc chỉ định.
Việc chỉ định chỗ ở được áp dụng trong các trường hợp người bị trục xuất không có hộ chiếu, không có nơi cư trú, có hành vi vi phạm, có nguy cơ bỏ trốn, mắc bệnh truyền nhiễm, bệnh tâm thần, hoặc tự nguyện xin vào cơ sở lưu trú. Các cơ sở lưu trú có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ của người bị quản lý, bao gồm quyết định áp dụng biện pháp quản lý, tóm tắt lý lịch và hành vi vi phạm pháp luật, để phục vụ cho việc giám sát, bảo đảm tôn trọng quyền con người nhưng vẫn tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/4/2026 và thay thế Nghị định số 142/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 của Chính phủ quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất. Đồng thời bãi bỏ Điều 66 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình.